Kalag-kalag

Hangtod karon dili pa gyod mahulma sa akong huna-huna kung unsa gyod ning gitawag nga kalag.



Aduna to'y ipanghadlok nako ang akong Lola (pwera kalag) kaniadto. Kung dili ko manihapon, mopasidaan siya: manungkab gani imong kalag unya matakloban sa kaldero, dili na gyod unya makagawas imong kalag.

Sa ato pa, ang kalag, gutomon sab? Ug mubo ra'g pasensiya ang kalag kay manungkab man gyod. Pero ngano man gud kung matakluban sa kaldero ukban bitaw gyod nang kaldero inigka-buntag. Sa akong linghod nga hunahuna kaniadto nakaingon ko nga ang kalag gamay diay kaayo. Kay makasulod man sa kaldero.

Samtang nagtapok-tapok mi human malubong ang akong lolo, kalit lang dunay alibangbang nga mitugdon sa dahon sa kakaw nga duol kaayo namo. Miingon dayon akong iyaan, ang inyong lolo o!

Misiga among mga mata. Sa hilom nakaingon ko nga mibangon diay si lolo gikan sa lubong unya nahimong alibangbang? Kurata ah! Kalag kuno tong alibangbang sa among lolo.

Sa ato pa, ang kalag, makalupad ug ang porma hayop. Maayo unta akong kalag mahimong buyog kay kung mahimong lamok aw maingon gyod nato nga mamaak ko'g hamis nga paa (sa manok).

Niadtong gawas sulod pa ko sa hospital, nagkita mi sa akong amiga. Pagkakita gyod niya nako misiga iyang budlat nga mata ug miingon: Hoy Dong, kaniwang na ba nimo, mura na man kag kalag!

Gitubag nako: Grabe sab nang imong mata simag pa man sa kalag sa embalmer!

Nangatawa na lang mi para dili intawon hangopon sa kalag.

Mas nadugangan akong kahibalo bahin sa kalag. Ang kalag diay, niwang! Wa pa man gud ko nakadungod nga naay miingon. Katambok na man nimo Day, mura na man ka'g kalag!

Nakaingon sab ko nga ang kalag maot. Paminawa ra gud ni ninyo:

Gakampat ra man nang imong make-up Ising uy, mura gyod kag kalag!

Nakadungog na ka'g naay miingon nga, ka-gwapa sa dalaga, mura ma'g kalag! Wala gyod.

Usa ka adlaw niana, nalingaw gyod ko kay malipayon kaayo among silingan, nagkanta-kanta, misayaw, basta saya gyod. Nakalitan na lang mi sa dihang migawas iyang mama dayong ingon:

Naunsa ka Bebot, nagsalimu-ang man ka. Mura man ka'g gikalag!

Misamot na gyod ko kalibog unsa gyod ning kalag. Kung masuko gani to si Tekla, moingon dayon to'g, kung mamatay gani ko, kalgon gyod tika (grrrr!!)!

Matag unang duha ka adlaw sa Nobyembre, pamilyar kaayo aang linya nga: mangalag nya mi sa inyo!

Ang buot ipasabot nga muadto sa balay dili aron manghadlok kundili aron mokaon ug bingka'g budbud.

Misamot ang akong kalibog. Apan bisan pa man, nakighi-usa ko sa mga tumutoo panahon sa kalag-kalag.

Ambot lang!

Visit also: Third Wave
Subscribe in a reader

Ang pinaka-adunahan ug ang pinaka-kabus sa katilingban

Sa listahan sa 40 ka mga adunahang Filipino nga gipagawas sa Forbes Asia magazine, wala gyod naapil (nasalaag) ang akong ngalan. Angay bang ikatingala?

Aw, namasin man lang sab ko ba nga maapil ang akong ngalan.

Pero ang tinuod bisan pa'g mopagawas ang Forbes Asia magazine sa listahan sa napulo ka milyon nga pina-kaadunahan nga Filipino, dili gyod ko maapil ang akong ngalan. Tingali kung naa nay listahan sa 90 milyones nga pinakadato sa Pilipinas, aw, maingon gyod nako nga maapil na gyod ko.

Matod pa sa Forbes Asia magazine, si Henry Sy ang nag-una sa listahan kinsa ang salapi ug kabtangan (net worth) mukabat sa $3.1 billion. Gisundan kini ni Lucio Tan, $1.5 billion.

Anaa sab sa listahan sila Jaime Zobel de Ayala, Andrew Tan, Tony Tancaktiong, John Gokongwei Jr., Eduardo Cojuangco Jr., Enrique Razon Jr., George Ty, ug si Senate President Manuel Villar.

Sa mga wala pa makasulay nga mahimong pinaka-adunahan, dili gyod makasulti kung unsa kaharuhay ug kung unsa kalisod ang manginabuhi nga dagha'g salapi.

Duna baya koy amigo kaniadto nga nakadaug ug 80 milyones ka pesos sa lotto.

Matod pa niya dili lalim ang iyang gibating kalipay ug kaguol. Kinsa bay dili malipay kung makagunit nianang kantidara.

Pila na kaha ka sakong bugas (kanang NFA ba) mapalit ana sa? Pila na kaha ka kahon nga buwad ang makonpra ana sa Tabo-an?

Pero kung si Dodong tigasin ang mangutana, pila na kaha kahon nga serbisa ang mapalit anang kwartaha.

Aw, mao man gyod na ba, kung malipay, motagay man gyod ning Pinoy. Kung maguol, tagay sab. Kung laayon tagay gihapon. Kung walay kuwarta, mangita gyod og tagay.

Ang gikagul-an sa akong amigo'ng mikalit pagka-milyonaryo mao kung unsaon niya pag-gasto ang minilyon nga salapi. Ang sugyot sa taga Lapu-Lapu ug Mandaue, mupalit siya'g decorative lamp, katong mahal kaayo ba ug iyang ipa-ugbok sa iyang mansiyon sa Pasil. Pero dili man ganahan akong amigo'ng milyonaryo.

Mubiyahe kaha siya sa Moscow dala ang dakong salapi? Unya'g madakpan siya sa airport. Maayo unta'g PNP general siya.

Dili gud. Iya na lang ba kahang ibayad sa insurance, bulahan mamatay siya, makadawat siya'g milyones? Unya'g mosira ang kompaniya sa insurance.

Nakahunahuna kuno siya nga ibakos ang iyang kwarta apan naguol sab siya kay basin ma-hold-up siya sa Sanciangco'g Colon.

Apan ang labaw niyang gikagul-an mao nga kung unsaon niya pagbahi-bahin nga matagaan ug balato ang tanang kaparyentihan.

Matod pa niya nga kung kaniadto kan-on ug buwad ang iyang kalipay ug kung unsay ipasunod ang iyang ikaguol, sa dihang milyonaryo na akong amigo, wa na siya'y gana magsud-ong sa mahalong pagkaon ug maguol na siya basin pagka-ugma, usa na ka truck ang mumhong mabilin.

Problema sab diay kung mokalit ta'g kadato.

Maayo na lang kay nakatulog ang akong amigo ug sa pagmata niya iya na lang nahibaw-an nga damgo lang ang tanan.

Ang pinaka-kabus sa katilingban malipay na lang kung naay makaon katulo sa usa ka adlaw. Apan ang mga adunahan, wa ta masayod kung unsa sab ang ilang kalipay.

Magdamgo na lang sab kaha ko sa?

Ambot lang!

Visit also: Third Wave
Subscribe in a reader

Ang mga Ungo

Matod pa sa uban, mas maayo pa'g makasilingan og ungo kaysa makasilingan og kawatan. Ang ungo man gud kuno dili mangunay'g silingan samtang ang kawatan unayon bisan kaugalingong ginikanan. Apan unsaon kung ang ungo mao ang sekretong kawatan sa katilingban?

Sa among lungsod daghan ang gidungog-dungog nga ungo. Apan dili sama sa kasagarang sugilanon diin ang ungo gihulagway isip babaye, laksot ang panagway, tiguwang, taas ug buhok, may binuhing itom nga iring ug nanginabuhing nag-inusara sa kinapusuran sa bukid; ang gidungog ug gidudahang ungo sa amoa managlahi ang esado sa kinabuhi. Adunay kabos sama nako, aduna sab adunahan sama sa akong amigo nga itago lang nato sa ngalan nga Dunyur. Adunahan man o kabos ang ungo sila managsama rang mamaak.

Sa akong linghod nga paminsar kaniadto, nakaingon ko nga tingali maong nahimong adunahan ang gidudahang ungo sa amonglungsod tungod kay tingali matag gabii, mohingok lang sila'g lupad aron manguha'g salapi sa ubang tawo human supsupon ang dugo ug usapon ang atay ug kasingkasing. Nakahunahuna gani ko nga putlon sa ungo ang tiil ug bukton sa ilang biktima aron lat-an sa dakong kawa. Kunsomo ba. Kini ra ba kunong linat-an nga "ingon nato" bugnaw. Ambo tinuod ba. Nadunggan ra man sab ni nako.

Ang kabos nga mga ungo, sumala sa akong gidudahan kaniadto mao kadtong mga ungo nga dili kaayo makalupad; kadtong dili muadto sa lungsod ba kay sa mingaw nga baryo ra man gusto'ng magtuwad-tuwad ug mangatang sa mga ulitawo'g dalaga nga namayle sa pikas purok.

Ning bag-ohay pa lang, sa pagdalikyat nako'g bisita sa among baryo, makatingsi ko samtang miagi sa balay sa among silingan nga gidudahan nga ungo kaniadto. Ang ilang balay, sementado na; ang atop gipintala'g pula.

Akong gipakgang ang paglupad sa akong hunahuna. Isip usa ka responsableng lumulupyo, dili ko angay nga nga mopasangil bisan sa hunahuna lamang. Ug usa pa, wala pay mibarog ug mipamatuod nga ang among silingan ungo. Apan daghan ang nangumpisal atubangan sa tigagay'ng ilimnon nga sila nakakita sa among silingan nga nagtuwad sa dalan. Aw bisan ako gani nakakita man ug nagtuwad, pero abot kung ungo ba to. Paminaw nako, ungo gyod to. Kinsa kahay nabiktima?

Naa pa kahay ungo karon? Magkig-textmate sab kaha sila? Manawag gamit ang unlimited call? Hello Sarsi! Mag-friendster sab kaha sila? O mogawas sa nga TV ads? Ambot lang gyod ning akong huna-huna, kusog kaayong molupad.

Nakaingon na gyod ko sa akong kaugalingon nga ang ungo sa bag-ong panahon mao ang pipila ka mga pulitiko, opisyales sa gobyerno, mga negosyante ug mga konsumante, mga ordinaryo ug "espesyal" nga mga tawo.

Naa baya toy gidungog-dungog nga dunay ungo nga nagtuwad duol sa mga suga nga gipabarog sa Lapu-Lapu ug Mandaue atol sa ASEAN summit. Pila kaha ang napaak sa ungo sa? Milyones, matod pa sa mga hunghung sa mga libakera sa isdaan ug libakero sa barberohan.

Bisan asa duna gyoy ungo, kanang karsada ug airport nga gitukod,wa kaha na paaki? Gilat-an pa man gani kuno. Gidungog baya sab nga may ungo kuno sa palasyo, duna sab kuno sa Senado'g Kongreso. Mas daghan ang magtuwad ug mamaak sa Customs ug LTO. Ambot kung tinuod ba pero mas mangtas daw ang ungo sa city hall ug capitol. Hala kahadlok! Way paak ang Mayor's Permit? Joke!

Ang babayeng akong nakaila sa barko mituwad ra ba kuno to. Ungo kaha pod siya?

Hala, nakapaak na ra ba sab ko, ungo na sab kaha ko?

Ambot lang!

*Napatik sa Panguil Bay Monitor (Ozamiz City), August 11 - 17, 2008 issue.

Visit also: Third Wave
Subscribe in a reader

Kantin DUDG

Makaingon ko nga ang pinakasikat nga sakit mao ang gikumotkumot. Matod pa sa akong malditang singkit, "kung akoy makalunit, makasayaw gyod mo sa kasakit". Lunit ra gani na, unsa na gyod kaha kung ang dakong kamot na ang mokumot, mamatay tingali ta sa kasakit.

Kining Sakit nga kanta sa Kantin DUDG mao ang pinakasikat. Daghan ang nakaingon nga ang ilang kanta gi-ulohan og Gikumot-kumot, ang tinuod, kini gitawag nga Sakit. Sa tono pa lang makasayaw gyod ta sa kalami, dili sa kasakit. Ambot ngano nga samtang maminaw ko sa Sakit, makapahiyom man ko nga unta ang gihisgutan sa kanta mao man ang kapakyasan sa gugma. Tingali tungod usa ka higayon niina, gikumot-kumot ang akong kasingkasing tungod sa kasakit.

Apan samtang makapugong pa ko sa pagdahili sa akong luha (tungod sa kasakit sa pagkumot sa akong kasingkasing), akong ipasundayag ang pagpagawas sa Kantin DUDG sa ilang album.



Human nimo matutuki ang hulagway sa taas, tingali andam na ka nga mobasa sa mga kasakitan nga akong gibati? Ako kining ibatbat karong taodtaod, apan sa dili pa, niay hulagway sa mga buotan nga miyembro sa Kantin DUDG. Kung nia sila sa akong atubangan, moingon gyod ko, "salamat idol, payter!" Pero kay nagtalikod man ko samtang nag-type mao nga wala sila sa akong atubangan. Tutoki lang day!



Sa dili pa ko manamilit, ania akong tambag: ayaw finger-ra ang pagkaon kung ikaw ngaumbira kay basin masakitan ra ka.

Dili na lang ko magpalabi. Palit na lang mo sa album sa Kantin uy!

Ambot lang!

*Napatik sa Panguil Bay Monitor (Ozamiz City), June 9 - 15, 2008 issue.

Visit also: Third Wave
Subscribe in a reader

Yawyaw sa Barberohan

Ang tuig 2008 kuno ang tuig sa mga igsoon nato nga mahuyang - mga miyembro ba sa gitawag nga "third sex". Nadunggan ra baya ni nako sa barberohan sa merkado sa Mandaue samtang nagpaputol ko sa akong ulo este buhok diay. Igo na lang ko sa pagpahiyon samtang naminaw sa mga tabi-an kaayo nga mga barbero.

Una man gud nilang gilantugi-an mao ang kaso ni Jan-Jan (dili tinuod nga pangalan), nga gi-operahan didto sa Vicente Sotto Memorial Medical Center (VSMMC) tungod kay dunay sudlanan sa pahumot nga mapasok sa iyang lubot. Nahimo gyod intawon tong sumsuman sa mga tabi kay unsaon man sab gibidyuhan man ang operasyon. Dili baya gyod to maayo ang gihimo sa mga "medical staff" nga pagbidyu ug pagyaga-yaga kay pagyatak baya to sa tawhanong katungod ni Jan-Jan (dili lagi na tinuod niya nga ngalan).

Bisan unsa na lang ang ilang panahom sa isyu sa sudlanan sa pahumot nga nahuot sa lubot. Dunay miingon nga angay tangtangan sa lisensiya ang mga doktor ug nars para motagam, duna say miingon nga angay ra sab nga mirisi kang Jan-Jan. Ambot kataw-anan tingali kay nagsige man sila'g tisngi. Baya, sa katabi-an sa mga barbero kahadlok baya kung hastang dunggan namo maapil og putol.

Dunay misagbat nga midagsang na kuno karon ang mga mahuyang. Bisan asa kuno dunay parlor. Karon pa siya kabantay? Matod pa nga niadtong miaging Sinulog daghan kanila ang mi-rampa.

Taym pa, mura'g ulahi na kaayo ang maong obserbasyon da. Angay hinumduman nga kung wala baya sila, dili magmalampuson ang Sinulog (ambot lang!). Niadtong Sinulog, daghan kanila nagsul-ob sa sapot sa mga babaye ug gisasayaw-sayaw ang imahe sa Sto. Niño.

Ingon ana man gyod na ba basta pista, labi na kung rayna-rayna, indigay sa kaanyag, street dancing ug uban pa. Pero dili gyod ingon nga midagsang ang mga mahuyang. Naa gyod sila sa katilingban. Pareho ra gud na nga dili baya ta maka-ingon nga midagsang ang mga uwagan nga maga lalaki, o ang mga maldita nga babaye. Bisan pa lalison na, naa na gyod na silang daan.

Kay bulan man karon sa Mayo, uso na sab ang Santacrusan. Mao man gani nga nasagmuyo intawon si Manila Cardinal Gaudencio Rosales sa uban nga nagpa-sagala kay inay mga babaye ang hinoong Reyna Elena, mga mahuyang na man hinoon ang giparampa, este gipa-prosisyon.

Pero ang nakatingkag sa akong dunggan mao ang gipaboto (nga estorya ba) sa usa ka barbero. Matod pa niya kota kuno sa mga mahuyang ang Mandaue. Mikunot akong agtang. Ngano gud tawon, pangutana pa nako sa hilom. Wala na nako madungog pa ang estoryang pangbarbero kay miuli na ko. Moadto pa man gud ko sa ukay-ukayan, mang-hearing ug numero sa "lastre" basin swertehon ba. Bitaw, binutbot ra baya ning akoa basin motuo mo ba nga ang hearing 143. Patdi nya sir!

Ambot unsa ka-tinuod nga ang tanang parlor sa Mandaue nagkahiusa kuno sa pag-suporta sa usa ka kandidato pagka-mayor niadtong niaging eleksiyon. Dili sab nato naingon nga sila nakapadaug kay wa man ta makahibalo kung midaug ba ang maong kandidato. Pero kung sabton nato pag-ayo, kung adunay gitawag "women's block" sa pulitika, aduna na sab diay "third sex block". Mao tingali nakaingon si manoy barbero nga kota "nila" ang Mandaue.

Tinuod baya tingali kay ning pista sa Mandaue, naa man gyod ang gitawag nga "Miss Gay contest". Pero sa gikaingon ko na, dili na maoy basehan. Aw, kung tinuod, wa may problima ana ba. Basta sa akong nahibaw-an bingka ang sikat sa Mandaue. Lami ra ba gyod kuno ang bingka sa Mandaue matod pa ni bai Ramses.

Kini hinoon atoa, hisgut-hisgot ra man ni. Dili man tingali ni dautan ba. Dili sab ni isyu. Labaw na nga wala ta namulitika.

Ambot lang!

*Napatik sa Panguil Bay Monitor (Ozamiz City), May 5 - 11, 2008 issue.

Visit also: Third Wave
Subscribe in a reader

Tumban Makapi-ang

Matud pa, ang damgo baliktad. Kung nagdamgo ka nga naambongan na ka, bali na - milaksot hinoon ka. Kung magdamgo ka nga nakaihi sa banig, bali na - wala ka nakaihi. Kung magdamgo hinoon ka'g baha, siguradong maka-ihi ka.

Apan naay nindot nga damgo. Kana kunong magdamgo ka nga nalibang, maayo daw na nga tilimad-on kay ang ta[*] nagsimbolo kuno na sa bulawa'g salapi. Sa damgo, kung mas daghan ang migawas, ang kwarta pod kuno nimo mangawas. Kung nagdamgo ka nga nakatunob og "inundok", swerte daw na sa suwertres. Ambot lang ha, pero katohuan-dili baya ning akong gisulti. Ayaw lang mo'g tuo kay wa man sab ta nagdali.

Nakahinumdum lang ko sa usa ka tigmo kaniadto. Bukid sa Malindang, tumban makapi-ang. Ang tubag: ta[*] o hugaw sa tawo.

Nagduda baya gyod ko nga nahimo ang maong tigmo kay kani-adto man gud kasagaran walay kasilyas ang mga tawo. Mao nga kung dili na mapugngan, modagan lang sa kasaginan, pwede sab sa kasagbutan. Apan, matod pa nila, mas hayahay sa kamaisan.

Mao tingali nga daghan ang naglagot sa usa ka advertisement nga nagkanayon, sa bukid walay papel, uy! Unsaon, sumpayan man sab og, ikiskis ang hagunoy, noy!

Mao na nga kung matumban ang "tinapok", mokingking intawon ang tiil. Lalim ba gud nang makatunob ka. Mao na nga ang maong "inundok" nga matumban, makapi-ang.

Kaniadto pa hinoon to. Karon, daghan na baya ang nagtukod ug kasilyas. Naa pa man gani toy gipanghatag nga toilet bowl sa among baryo. Sa ato pa nakakita ang kagamhanan sa maong suliran.

Ang saktong paghipos sa atong hugaw importante baya sab kay aron malayo sab ta sa mga sakit pa. Gani ang dili paghugas sa mga kamot, magdala man ug sakit. Unsa na kaha kung magpasad na ang "inundok". Tugdunan baya na'g mangtas nga lagong nga gusto gyod motungtong sab sa atong ilong.

Bisan pa sa mga kausaban sa atong katilingban, matod pa sa Department of Health (DOH), dili mokubos sa upat ka milyon ka panimalay ang walay kasilyas. Sa Environmental Health Report sa DOH niadtong 2006, sa 16 milyones ka mga panimalay sa tibuok nasud, upat ka milyon niini ang walay kasilyas. Ang upat ka milyon nga panimalay, nagkatag sa mga kabaryuhan, sa kabaybayunan, sa mga dagkong dakbayan ilabi na sa Manila ug Sugbo.

Mao tingali na nga bisan sa kamaayo nga mobansay og mga doktor, nars ug uban pa, sa atong mga kolehiyo ug unibersidad, padayon gihapon nga pi-ang ang ang kinatibuk-ang estado sa panglawas sa mga Filipino. Hinoon daghan man sa atong maayong doktor ug uban pang health professionals nanglangyaw man. Mao nga nga maingon nato gamay pa gihapon ang na-serbisyuhan sa atong mga banggiitang health professionals.

Gani daghan pang mga nagsakit nga mga Filipino ang mamatay na lang nga wala gani mahiling sa doktor. Mao nga aron dili kaayo ta masakitan og aron madat-ugan ang walay pagpakabana sa mga nangatungdanan, ingnon na lang nato nga sila gipaktol o gidautan. Sa ingon niiana, lana sa Biyernes Santo ra ang idapat. Igo na kana aron mabati sa masakiton nga siya gi-atiman.

Dili man sab tingali maayo nga ingnon nato nga ang upat ka milyon ka panimalay nga walay kasilyas mga hugawan. Kay sa tinuod lang, walay tawong gusto sa hugaw nga katilingban. Ambot kung angay bang isulti nga wala nanumbaling ang kaganhanan sa maong dugay na nga suliran. Angayan kaha nga ingnon nato nga tungod kini sa kawad-on ug kakabos mao nga dili na makakalot ang uban aron didto ilubong ang hugaw nga angay hiposon?

Walay bisan usa nga mabasol. Kitang tanan adunay tulubagon niini. Ang managsilingan, adunay tulubagon niini. Ang kagamhanan, adunay tulubagon.

Sa katilingban diin ang bug-at nga hinisgutanan mao ang paglinabayay'g politikanhong hugaw, dili ikatingala nga adunay hugawn'g inundok nga gipanglabay sa karsada; mga pinutos nga nanglutaw sa itom nga estero; ug hugawn'g tinapok nga gipiyestahan sa mga iro ug sa mga nagpaka-iro.

Magdamgo na lang ta uy!

Ambot lang!

*Napatik sa Panguil Bay Monitor (Ozamiz City), April 7 - 13, 2008 issue.

Visit also: Third Wave
Contact me: Send Mail
Subscribe in a reader

Bidyuki

Maibog man gyod ko'g gwapa nga maayong mokanta. Hilig man gyod pod ko og kanta-kanta apan alaot lang kay wala gyodd koy igong katakos nga mokanta. Pwerti man gyod nakong yabaga.

Kini sab ubang mga yabag, mokanta gyod bisan magkalisod. Hinoon wala pa may balaod nga nagdili sa mga yabag nga magsiya-ok sa suok. Pero daghan na baya ang nalubaan tungod sa kayabag. Ang uban nakabsan gyod intawon sa ilang kinabuhi.

Kining akong mga silingan dili bati-o'g kalaay. Maghilak gyod ang adlaw kung dili makasiya-ok sa bidyukihan. Malingaw ra baya sab ko labi na'g kantahon ni Diego ang "I Want to Break Free". Pero usahay sab makabungog labi na'g yabag nga hubog ang magsiya-ok.

Kabahin na kinabuhing Pinoy ang pagkanta. Mao gyod na ang nag-unang hinungdan nga midagsang ang mga bidyukihan. Naay mga bidyukihan duol sa eskwelahan, naay duol sa kuwerpo sa kapulisan, naay bidyuki sa mga kan-anan, sa tubaan, ug bisan gani sa kadagatan.

Kini bitaw'ng mosakay ko's barko gikan sa Sugbo paingon sa Ozamiz, muhingok man gyod ko'g lili sa bidyukihan.

Pagbantay lang kay sa suok-suok nga bahin sa atong dakbayan dunay mga bidyukihan nga lungag (drug den) diay. Tripping lang sab na nila. Mao na bai Ramses, ayaw gyod pataka'g sulod sa diin-diin lang nga bidyukihan basin samtang nagkanta ka'g "Di ko kayang tanggapin", giposasan na ka.

Daghan baya gyod ang naguol sa pagmahal sa bugas. Kaniadto man gud ang ilang tulo ka diyes makapalit na man ug usa ka kilong bugas ug masukli-an pa para bidyuki. Apan karon kulang na ang tulo ka diyes. Aw, dili na lang ipalit og bugas, ibidyuki na lang. Pila na gani ka kanta ang tulo ka diyes?

Si bai Clarence hilig ang mga kanta nga "pahuot sa dughan". Paborito gyod niya ang "Maybe this time". Hinoon sa kasamtangan kahimtang kinsa man god ang dili maghuot ang dughan? Mao bitaw daghan na ang mo-request sa "Honesty" kay usaon gitagu-an man kuno ang kamatuoran. Uso sab ang kanta nga "Paano kung wala ka na" sa pagnihit ug pagmahal sa bugas.

Kung naay "pahuot sa dughan" naa sab ang paulbo sa tutunlan ug paiktin sa tiil. Mao na nga bisan nagkadusingot ang mga maglinya nga mga mamalitay og NFA rice, pag-uli, modaklit gyod og kanta'g "Totoy Bibo".

Ka-bibo no?

Ambot lang!

*Napatik sa Panguil Bay Monitor (Ozamiz City), April 28 - May 4, 2008 issue.

Visit also: Third Wave
Contact me: Send Mail
Subscribe in a reader

Pwera Gaba

Sa pagbisita ni Rodolfo "Jun" Lozada sa Sugbo daghan ang nasagmuyo sa dihang misulti siya atubangan sa mga Sugbuanon nga ang "Archdiocese of Cebu" nahimo na nga "Archdiocese of Malacañang". Nga sa ato pa ang Archdiocese ug ang Cardinal mismo nahimo na nga "itoy-itoy". Nagdudan man gud intawon si Junior nga gipugngan ni Cardinal Ricardo Vidal ang mga kapari-an sa Sugbo nga magmisa atol sa iyang pagbisita sa Sugbo.

Wala baya kuno gidid-i ni Cardinal Vidal ang mga kapari-an.

Pero gibawi man sab dayon ni Junior, matod pa niya, "joke" ra daw tong iyang giingon. Usa lang ba gyod ka pasi-aw? Pag-sure oi, matod pa sa akong pag-umangkon.

"Gabaan siya [Jun Lozada] ana... Kabuotan sa atong Kardinal, siya ra ang nanamastamas." Mao kini ang reaksiyon ni Rep. Pablo Garcia.

Si Nang Felicidad mora'g gikilatan, makapanguros sa gipamulong ni Junior dungan ang pag-ingon og Susmaryosep! ug namugnaw intawon sa dihang nahibaw-n niya nga gidugangan pa ni Leah Navarro ang pagtampalas sa Cardinal.

Pwera gaba lang, kining uban dili nila bantayan ilang gipamulong kung makasakit ba sa ilang isigkatawo.

Hinoon kining gaba depende ra man ni sa pagtoo ba. Kung dili sila motuo'g gaba, aw ilaha sab na. Dili sab angay nga ato silang pugson sa pagpatoo nga tinuod ang gaba - gabaan n'ya ta.

Kini kunong ubang mga tiguwang "nagbaligya lang sab kuno sa ilang gaba". Nahisgutan man gud kay naa man gud mi tiguwang nga silingan dinhi sa Mandaue nga magsige ug tagbo-tagbo sa iyang kulukadidang nga drayber sa sikad. Didto pa gyod mag-deyt sa gamay nga plasa sa Mandaue (Centro), atbang gyod sa St. Joseph Church. Susmaryosep!, matod pa sa iyang igsoon nga tiguwang na sab. Kinsa pod uroy mopalit og gaba?

Ikaw, bai Clarence mopalit ka? Naay discount. He.He.He

Kining mga amahan ug inahan grabe kuno makagaba. Mao na nga daghan gyo'ng mga anak nga magbinuotan ug dili mosukol sa ginikanan. Mag-ayo nga gabaan. Si bai Ramses buotan man to, mahadlok tingali to siya'g gaba sa? Hinoon si bai Ramses bisan sige to'g pasi-ugda sa mga tinuod nga botbot, buotan gyod to - may gaba o wala.

Maunsa diay ta kung gabaan ta?

Ingon nila, kung mag-usik-usik ka sa pagkaon magabaan daw ka. Ug ang gaba - mahimo kang baboy. Hala kahadlok. Istorya ra man hinoon na. Tingali kung butangbutangan ka sa ang imong isigkatawo magabaan ka; ug ang gaba, butangbutangan sab ka. Way sukod sa balos ba.

Mura naglibog na man hinoon ko. Basta matod pa sa akong Lola, "ang gaba dili magsaba".

Matod pa sa akong uyu-an nga mangtas, dili gyod magbinuang sa "chicks" kay makagaba gyod na. Ang "cats" makagaba baya sab.

Ang dili nako malimtan mao ang gisulti sa akong amigo.

Nangutana siya. Nganong niwang man ka bai? Ambot lagi bai, kusog man unta ko mokaon.

Hala bai, mao tingaling niwang ka kay gigabaan ka sa pagkaon, dayong katawa. Aw, mikatawa sab ko. Misakit among tiyan ug kinatawa. (Gigabaan)

Pwera gaba tong amigoha.

Ambot lang!

Visit also: Third Wave
Contact me: Send Mail
Subscribe in a reader

Napasmo

Uso na sab ang rally sa Pilipinas. Usahay ra ba kining mga raliyista mangabasa kay bisan ulan dili baya gyod na sila moundang; usahay sab kay paulanan sila sa bombero. Mao na mahalin gyod ang tambal sa sip-on ug trangkaso.

Naay poy daghang raliyista makalimot na la'g kaon - mangapasmo na hinoon.

Kini ra bang pasmo kuyaw kaayo. Duna to'y silingan namo kaniadto magsige la'g dagan unya pataka la'g yawyaw. Matod pa nila nabuyagan kuno sa dakong tabay. Naa sab miingon nga nasudlan kuno sa dili ingon nato. Gi-binukid na baya, naihaw intawon ang baboy'ng ogis pero wa man naulii.

Hala naunsa man nga napasmo ra man diay kuno to. Bisan pasmo ang "diagnoses" sa doktor-doktor sa baryo, kinahanglan gyod kuno una nga ma-confine sa "mental hospital" este "mental tree". Mao to nga gigaid siya sa pinutol nga dakong punoan sa Doldol.

Nakasulay na ba mo nga mapasmo? Kanang mapasaran ug kaon ba. Lain lain man ang bati-on ana. Naay uban labdan ug ulo, naay mura kuno sila'g maglutaw sa hangin, naay mura kuno'g mabuyong kay mua'g motuyok kuno ang palibot. Mao tingali nga kung magrabehan ang pasmo yabag gyod ang labas.

Sayon ra kuno ang tambal sa pasmo. Katong akong iyaan (namatay na ra ba intawon) maayo kaayo mohimo ug himasmo. Ambot giunsa basta pabukalan man to niya ang dukot, ice, ug uban pa. Dili kaayo ko kasabot nganong naay ice nga i-apil ug pabukal. Basta, dili man ta kabuot.

Pwede sab kuno ang itlog nga bisaya (itlog sa manok-bisaya). Paligid-ligiron kuno sa abuhan unya ipasuyop sa pasyente este sa napasmo.

Bisan asa may nagkadaiyang bersyon panghimasmo. Unsa man kini, ang akong nabantayan, aduna man sab epekto. Kung si Noy David pay pasultihon, "mosalir gyod pre".

Sa ka-moderno sa panahon, kinaraan lang gihapon ang pamaagi sa pagtambal sa mga baryong mura'g gitalikdan sa mga naa sa katungdanan. Maayo na lang gani naay kamunggay nga ikapuga sa mga samad sa pagpasagad; kung wala, ambot lang kung may antibiotic ba nga sarang madapat aron ang samad dili madala sa lubnganan.

Mura ang katilingban man tingali ang napasmo. Napasmo kaha sa kamatuoran nga angay masayran? Dili lang sab ta magpalabi kay basin mabutdan na hinoon ta sa mga kahiwi-an.

Taym pa, nakapaniudto na ba ko?

Pasmo kang bata ka!

Ambot lang!


Visit also: Third Wave
Contact me: Send Mail
Subscribe in a reader


*Napatik sa Panguil Bay Monitor (Ozamiz City), March 10 - 16, 2008 issue.

What's your style?

Adunay nagkalain-laing "style" sa pagkaon. Adunay pormal, aduna say kaon nga kinawboy. Ang uban magdali-dali og kaon, halos dili usapon ang sud-a'g kan-on.

Aduna say uban gusto ang dugay apan kanunay nga inusapay. Daghan ang ganahan ug init-init pa, apan duna say pipila nga mas ganahan kung bahaw na.

Ang tambag ni Lola kung mokaon ug saging, "gamaya la'g paak aron dili matuk-an". Ang tambag ni lolo kung mokaon og ensaymada, simhuta una basin pan-os na

sa dili pa pang-iton. Ang tambag ni Han sa tanang mangtas sa Magallanes boarding house, "ayaw kinamuta kay mapan-os!" Naglibog na ko uy!

Taym pa, layo pa man diay ang nutrition month. Pero pila na ka adlaw, Valentine's Day na man, mao nga dili lang una nako batbaton ang bahin sa pagkaon - ako

na lang kawhaton ang nagkalain-laing "style" sa pagpanguyab ug pakigrelasyon.

Looy Style

Sa overpass sa Fuente naay bata diha nga luoy kaayo'g nawong, mangayo ug piso kay ipalit ug pan. (Di ba gud tag-dos na ang pan?) Malooy pud tawon ang seksing dalaga nga nag-opisina sa Metrobank Tower, modugo gyod. Makatunol gyod ug piso. Ingon ana sab modiskarte si Dodong, palooy-looy ba aron higugmaon. Uy Inday, angay ba diay ilimos ang gugmang tinuoray? Mao bitaw ang mga dalagang maestra sa bukid tungod sa kalooy sa drayber sa habalhabal, minyoon na lang niya. Mao nga dili ta kaingon nga ang kargador sa Carbon dili maka-dama sa gugma sa humot nga dalaga sa CBP ug IT Park. Kalooy no? Ang asawa seksi-tari sa DSWD.

Romantiko Style

Mao ni ang "classic style" - ang estilo sa mga mat-an na sa pang-gobyerno este sa pakigrelasyon. Sigurado man gyod nga molusot basta suwabe nga estilo. Hinay-hinay ba pero dulot gyod. Kini bitaw'ng bato disan unsa kagahi, mohomok ra man gyod na sa bugnaw'ng lumot. Matod pa sa tropang mangtas, mao ni ang style nga inantigo! Kining ubang opisyal sa Customs ug LTO mga mat-an man sab. Romantiko sab ni sila sa?

Dog Style

Mao ni ang style sa mga mangtas sa unod ug bukog. Lisod pod ni nga istilo kay mapusgay man gyod si Inday. Sama gud sa iro gud, kung moduol ang unod, aw, mapaghutan gyod. Pero kining iniro pinangita sab sa uban. Ambot nga duna man say ganahan.

Lumay Style

Ang mga karaang tawo duna may linatin nga yamyam ug habak para lumay. Epiktibo baya gyod kuno. Ambot kung naa pa ba na karon. Ang yamyam man god karon dili na linatin, naay Binisaya, naa say Iningles. Ang lumay dili na man bato nga gilanahan sa Biyernes Santo - kay ang lumay nato karon salapi na man ug posisyon sa katilingban. Mura'g tinuod ni da kay akong nabantayan sa "Wanted Pangga Program" sa DYAB mangita man ang mga babaye ug mga lalake nga naay trabaho. Gil-asan lang ta maminaw. Ambot giganahan sab ang ABS-CBN niini nga programaha. Sa ato pa, looy ang way trabaho? Aw, pagpuyo mo uy!

Kining upat, style ra na. Kamo nay mangita sa strategies unsaon pagkab-ot sa objectives. Unsay objectives ba? Pareho gud sa basketball, dribble usa sa dili pa i-shot! Pero ang style ni Bai Danny, shot una dribol. Ma-pawl nuon. Karon da best na ang style sa akong amigo.

Si bai Ramses kaha, unsa kaha iyang style? Si bai Peter kaha no ug si Bai Clarence? Hala, dili na lang ko mangutana kay total, mga higala man nako ni sila. Ila lang unyang i-email nako ang ilang style ug strategies; pilay palad, ang batang buotan, maka-dama diay karong Pebrero. Aw, unsay dugayan, minyo dayon sa Hunyo.

What's my style?

Ambot lang!

Visit also: Third Wave
Contact me: Send Mail
Subscribe in a reader


*Napatik sa Panguil Bay Monitor (Ozamiz City), February 4 - 10, 2008 issue.

What's your flavor?

Strawberry!

Kaniadto ang condom magsinaw ra man ug manimaho lang goma. Ang uban bahong batong. Pero kuwidaw, kay karon naa nay lain-lain nga "flavor" ang condom nga baligya sa merkado.

Kung mogamit ko anang butanga, strawberry ang akong pilion nga flavor. Apan kay dili man, wa na koy labot unsa nga flavor ilang gibaligya. Aw, bisan unsa gud - depende man na sa sabot. Naa bitaw na sa TV Ad diin gipakita nga ang lalaki ug babaye mipili sa flavor sa comdom nga ilang paliton. Saludo gyod ko sa copywriters, sa director ug sa tanan nga responsable sa paghimo sa maong TV Ad.

Maayo na lang wala ko nahimong copywriter kay kung ako tingali ang nagsulat, basin maghikog ang mga miyembro sa giingong "Pro-Life" groups sa kasuko. Gani karon nga dili ra kaayo bug-at ang mensahe sa mga condom ads, buot man sa mga "Pro-Life" groups ug labi na gyod sa simbahang Katoliko nga tangtangon ang maong mga "ads" ug dili na ipagawas. Ang katarongan mao nga tungod kuno sa mga "condom ads" mosamot nga ma-enganyo ang mga batan-on labi na gyod ang tinedyer nga makighilawas bisan dili pa unta angay.

Kaniadto nga wala pay condom, uso na man gyod ang pakighilawas ba. Dili na lang na lalison "pader" kay mao man na ang tinuod. (Binutbot ra ning akoa ha. Hehehe)

Kining pagbaligya ug condom dako man sab ni nga negosyo ba. Kung usa lang unta ang naghimo ug nagbaligya og condom sa Pilipinas, dili na unta kaayo gikinahanglan ang "advertisement". Apan lagi sa ngalan sa negosyo ug sa "competition" mao nga makita nato ang nagkadaiyang "advertisement" sa condom. Naa man gud tay giingon nga "when the business is good, it pays to advertise; when the business is bad, we must advertise; but remember, advertisement is not a panacea of ailing business."

Apan matod pa sa lider sa tropang mangtas nga tua karon sa kaulohan, "when your partner seems safe, it pays to protect; when your partner is questionable, you must protect; but remember, protection is not always better than cure!".

Ambot lang kay inengles man na, basta mao na ang prinsipyo sa tropang mangtas.

Lisod baya gyod ni himoon ang advertisement sa condom. Kung ang produkto shampoo batok sa kaspa, pwede man nato ipakita nga usa ka babayeng gwapa nga hilabihan ka-kaspahon, pwede man nato ipakita sa advertisement nga naligo siya, unya migamit sa shampoo. Pagkahuman, ipakita nga nahanaw ang iyang kaspa. Sayon sa?

Kung ang atong produkto, condom, hala unsaon man? Dili pod maayo nga ipakita ang tinuod. Pwede tingali nga mogamit ug mga butang nga duol sa tinuod - sama sa saging. Pwede ta mogamit ug saging, unya ipasul-ob ang condom para mapakita unsaon paggamit niini. Pwede kaayo! Pero nasulayon na baya ni sa Estados Unidos ug mi-angal ang naa sa banana industry. Bitaw sab, prutas baya na nga sustansiyado ug lami-an kaayo unya himoon lang 'dummy' sa goma. Dili tinood maayo.

Unsa kaha no kung talong atong gamiton? Aw, sigurado nga moangal ang mga negosyante'g talong. Kung ampalaya na lang kaha? Hala, kapait!

Anga mga tig-gama ug tig-baligya og comdom aduna sab baya na silay katungod nga mo-promote sa ilang baligya. Kini bitaw'ng baligya nga bingka sa Mandaue, isinggit man gyod sa tindera, "palit na Dong, lami kaayo". Mao na nga halin kaayo ang bingka. Mao ra sab na sa condom.

Mao na 'pader' nga dili na lang nato sila pugngan. Motabang na lang ta ug pasabot pinaagi sa simbahan ug sa tulunghaang (Katoliko) unsa ang linugdanangan niianang paggamit sa condom.

Kung ang pangutana, sala ba o dili ang paggamit sa condom? Wala na koy ikatubag niina. Apan alang sa tropang mangtas, mas sala ang 'manggamit"!

Saksi ko nga si Bai Danny dunay dalang condom, 24 Oras! Matod pa sa amigo nako nga hapit na magpatakod sa tropang mangtas, "hindi namin kayo tatantanan!" Kining akoa, estorya ra man ni - walay sagol nga bakak (botbot ra), way gidapigan (kuno), way gi-protektahan (sigurado?), serbisyong tinuoray lamang! Kinsa ra man gud ang magtinabangay kundili kitang magkapamilya.

Ambot lang!

PS: Sunod na lang nato tukion ang sekreto sa tropang mangtas. Aw, available diay "upon request! AMBOT LANG!

Visit also: Third Wave
Contact me: Send Mail
Subscribe in a reader


*Napatik sa Panguil Bay Monitor (Ozamiz City), January 28 - February 3, 2008 issue.

Kaminyoon

Ang kaminyoon dili sama sa pagkaon nga pwedeng iluwa kung mapaso, tambag sa mga katigulangan. Kinsa bay nag-ingon nga dili na mauli ang asawa? Kulataha di ba mouli na - dili na kinahanglang i-uli. Mas daghan man asawa ang miuli kaysa giuli.

Matod pa sa nanggungis na ang pasiaw bahin sa kaminyoon, ang asawa sama na lang sa sardinas, ablihan lang kung wa nay lain. Ang asawa mura'g ligid, bombahan lang kung mahiyos. Ang bana mura'g iro, mo-uwang lang kung manguwag. Apan ang kaminyoon dili lang pakighilawas. Mao nga magkadugay, ang asawa ug bana mura na la'g igsoon.

Kining kaminyoon man gud usa ka dakong kabu-ang - tam-is sa sinugdanan, magkaaslom kung mapasagdan. Gidugang sa usa ka wa nagpaila nga bana, ang asawa mao ang nilalang nga ikauban mo sa tibuok kinabuhi nga magdala ug magmugna ug kasamok nga dili unta nimo masinati kung nagpabiling kang ulitawo. Gusto pa ka magminyo?

Pila bay magasto sa kaminyoon? Dili maihap pila kay mogasto man ka hangtod sa hangtod.

Daghan ang nagminyo tungod sa gugma, apan daghan sab ang nagminyo tungod sa kwarta. Usa bay mas importante, ang gugma o ang kuwarta. Mas nindot gyod kung naa ang duha.

Kuwarta ang nag-unang hinungdan sa panag-away sa magti-ayon. Dili tinood nga bahala'g saging basta loving! Mahal na kaayo ang saging.

Swerte kuno kung magminyo sa 2008. Apan ang tinood dimalas ka kung magminyo ka sa bisan unsang tuiga.

Kaniadto magpakasal ang lalake ug babaye kung dako ang buwan. Karon, magpakasal kung modako ang tiyan.

Walay perpekto nga kasal. Kung engrande ang kasal daghang makita nga "apan". Kung simple nga kasal, daghan ang makasaway. Kung walay kasal, daghan ang magbagutbot. Nagpasabot nga ang kamiyoon dili paraiso - ang kaminyoon usa ka sakripisyo.

Huna-hunaa sa makadaghan sa dili ka pa magminyo. Timan-i baya nga ang kaminyoon sama sa pagkaon. Matuk-an gyod ka kung dili nimo usapon.

Ambot lang!

Visit also: Third Wave
Contact me: Send Mail
Subscribe in a reader


*Napatik sa Panguil Bay Monitor (Ozamiz City), January 14 - 20, 2008 issue.

Pasaway

Buena mano nako nga post sa 2008 mao ang listahan sa mga pasaway sa 2007. Naa man gug tay giigon nga mas dali man makita sayop mao nga mas lutaw gyod ang mga pasaway kaysa kadtong nakabuhat ug matarong.

Una sa listahan sa mga pasaway sa Pilipinas sa tuig 2007 mao ang mga Abu Sayyaf bandits and Moro Islamic Liberation Front (MILF) guerrillas kinsa mipatay sa 14 ka mga Marines didto sa Albarka (formerly Tipo-tipo), Basilan. Mga pasaway gyod kay tiaw mo bang gigulgul man nila ang liog sa 10 ka Marines. Kining mga Abu Sayyaf bandits and Moro Islamic Liberation Front (MILF) guerrillas nga nagbuhat sa ingon maayong bunatan ug ikog sa pagi ug paludhon sa asin nga sinagulan ug vetsin. Ambot lang!

Ikaduha sa listahan si Antonio Tillanes nga napili isip Senador sa nasod niadtong eleksiyon sa Mayo 2007. Naunsa man tong tawhana nga mikalit man lang ug ilog sa eksena. Mi-walk-out gikan sa korte ug mi-martsa sa kadalanan sa Makati ug miukopa sa Manila Peninsula Hotel. Luoy baya sab kay wa intawon siya suportahi sa kinabag-an sumala sa iyang gilauman pero sa iyang gihimo, nahilandig hinoon siya sa listahan sa pasaway sa 2007.

Ikatulo sa listahan mao si Malou Fernadez nga mibuhi ug hait nga mga pulong sa mga OFW. Daghan gyod kaayo ang nasuko niya. Asa na kaha si Malou no? Basin mipalit ug pahumot. Ambot lang!

Ikaupat nga pasaway mao ang presidente sa Pilipinas - si Gloria Macapagal Arroyo. Para nako dili pa man gud angay hatagan ug "pardon" si kanhi presidente Joseph Estrada kinsa napamatud-an sa korte nga nangawkaw , nanghabas ug dako nga salapi. Para kang presidente Gloria, usa ka pino nga lunit sa kilid lamang ang angay. Ayaw na ug pasaway ha? Kay layo pa ang 2010.

Ang ikalima sa listahan mao si Manny Pacquiao sa dihang midagan siya isip kongresista sa miaging eleksiyon (Mayo 2007). Hinoon katungod pod baya niya nga modagan pero kahibalo na man gyod unta siya nga gihulhugan lang siya sa mga nagpalibot niya mao nga pasaway gihapon tong iyang gibuhat.

Ang pinaka-pasaway sa 2007 dili lang nako ilista kay personal man. Ako ra man ang naapektahan - ako lang ang nasakitan. Pero kung iya ning mabasa, nakabalo na siya kung kinsa siya. Kay nasayod siya nga may kasing-kasing siyang gisamaran. Unsa na ni oi!

Ambot lang!

Visit also: Third Wave
Contact me: Send Mail
Subscribe in a reader


*Napatik sa Panguil Bay Monitor (Ozamiz City), January 21 - 27, 2008 issue.

Batang Buotan, Adik!

Ako si Batang Buotan, usa ka adik.

• adik sa gugma (ug kapakyasan?)
  
• adik sa reggae (ug ganja?)
• adik sa kape (ug gatas?)
• adik sa libro (ug lapis?)
• adik sa ensaymada (nga kinilaw?)
• adik sa sikwati (way bidli?)
• adik sa ki-at (ug mga igat?)
  
• adik sa druga (unsa?)
• labaw sa tanan, adik sab kuno ko sa blogging? (tinood?)

77%How Addicted to Blogging Are You?

Dili ra diay kuyaw kay 77% ra man. Naa man gani uban 99.99% (mura'g Safeguard). Kanunay baya sab ko maghimo ug "self-test" aron akong mabantayan ang akong "obsession". Matawag na ba gyod ni nga adiksyon?

Maka-adik ba ang blogging? Tingali. Aw, kung mao, isulod na sab sa rehab. Bwahahaha..

Ayaw lang laina pagsabot. Tan-awa sa imong palibot - sa office, sa village, sa simbahan - dili ba daghang adik? Adik sa libak ug tsismis.

Dunay bay rehabilitation center sa mga libakera ug tsimosa?

Mangape na lang ta.

Ambot lang!

Subscribe in a reader

Bay Ros

Dili na bay ros, bayros na [1]

Nadungog nako sa dyip: "Gi-bayros imong kompyuter bai?"

Virus ang iyang buot ipasabot? Kay lagi sa dyip man to, OK ra ang bayros. Sige gud, bayros, dili bitaw ta English teacher, labaw nga dili ta call center (agent ba).

Kagaw man ang bayros sa? Ang virus sa tinamban nga pagsabot usa ka kagaw - isog nga kagaw [2]. Sa ato pa, nangutana tong lalaki kung gi-kagaw ba ang kompyuter sa iyang amigo. Ambot oi. Dili gyod na mao.

Computer virus ang buot ipasabot sa nangutana. Para dili na ni motaas, ang bayros o virus nga akong gisuwat diri nagtumbok sa "computer virus", usa ka "computer program" nga piligroso kaayo kay adunay kini'y kinaiya nga moguba sa pipila ka bahin o tibuok sistema sa kompyuter pinaagi sa pagpapas sa mga files, pagtakuban, ug pagdaghan, pagbukiki sa mga tinagong datos ug impormasyon ug uban pang danyosong buhat. Kangilngig no? Hinoon naa na man alkontra sa bayror sa kompyuter pero basi pa, naa gihapon makalusot. Mura man gud na ug kawatan nga mukalit lang pag-atake aron manulis. Mura ba'g terorista nga dili mananghid kung mamomba.

Nakahinumdum pa tingali ta sa gikagubtan kaniadto nga "I love you virus" [May 4, 2000] [US CERT CA-2000-04 Love Letter Worm] nga nakadaot sa gibanabana nga dyes porsento sa mga kompyuter sa tibuok kalibutan nga konektado sa internet ug gibanabana nga miusik ug kapin sa lima ka bilyon dolyares! Tiaw mo, ang Pentagon, CIA, and the British Parliament ug ang daghang pang mga dagko nga kompaniya mipahunong sa ilang email system aron dili na mosamot ang kadaot. Pinoy baya kuno ang naghimo niadto (Onel de Guzman, estuyante sa AMA Computer University). Kamaayo no? Pero nakadaot man iyang gihimo.

Dako kaayo to nga salaod kung atong sumadahon pero wala pa man tay balaod sa Pilipinas niadtong panahuna kabahin anang pagsulat ug pagsabwag sa bayros mao nga wa tay nahimo.

Oppss.. Kung nagplano ka nga maghimo sama sa gihimo ni Onel, ayaw na lang kay siguradong masilutan gyod ka. Naa na man tay balaod nga magsilot sa magbuhat sa ingon. Wala lang ko kahibalo kung usa to, basta naa.

Salamat na lang kay kaganinang buntag samtang nahinabi [through IM] nako ang akong banggiitang amigo nga si Clarence Mongado [blogger pod siya], iyang gipaambit ang iyang gi-"research" may kalabutan sa mga balaod sa Pilipinas bahin sa Information Technology (IT). Salamat kaayo bai Clarence! Atangan na lang nato kay siya ang umaabot nga usa sa mga banggiitang IT professional sa nasud [graduating na sa kursong IT].

Kini nga balaod gitawag ug "Electronic Commerce Act of 2000″ o RA 8792. Matod pa sa balaod, silotan si kinsa kadtong nagsabwag ug "computer viruses" o naghimo ug gitawag nga cybercrime (including copyright infringement and software cracking) silutan sa dili muobos sa unom ka bulan ug dili molapas sa tulo ka tuig, ug pamultahon ug dili muobos sa 100,000 ka pesos. Kuyawa sa? Mao na nga imbos makadaot nga program atong himoon, kanang makatabang na lang sa kinabag-an. Kanang dili makadaot ba. Hinoon, dili man ko makamao maghimo ana, kay ang akong himoon nga program, kana mang para sa Christmas party. Oi, hapit na gyod diay ang pasko sa?

Paninumdum na sab diay sa mga hilig ug pirated nga CD o DVD, ug sa mga pirated nga "software". Bantay lang sab kay naa pod nay silot, basaha ang Property Code of the Philippines ( R.A. 8293) and Optical Media Act of 2003 (RA 9239). Ayaw lang mo kalain ha. Unsaon, tinood man gyod nga dautan ang "piracy" kay pagpangawat baya na sa gitawag nga intellectual property.

Naa diay ko pangutana, unsa man nang kompyuter, bayi na o laki? Ingon man gud akong amigo nga bayi daw kay naay gitawag nga "motherboard" kung laki pa, dapat unta "fatherboard"? Unsay hunahuna nimo bai Ramses?

Ambot lang!


[1] Related Post on Technie
[2] Virus (from the Latin virus meaning toxin or poison) is a sub-microscopic infectious agent, not classified as Microorganism.

Ang Belen sa Colon

Ang dalang Colon sa Sugbo, ang pinakakaraang dalan sa Pilipinas, dunay bag-ong "attraction" Kini mao ang belen. Tan-awa sa ubos.


Ayaw lang laina pagsabot ang pulong nga "Sex Drive" sa ubos nga bahin sa hulagway kay wa nay labot. Mao na ang bag-ong salida kay sinehan baya na.

Tutuki ra gud pag-ayo ang "sagrada pamilya". Dili intawon na si Maria, mao kana si Gloria. Ang lalaki dili si Jose, kundili si Joseph Estrada.

Naukay gyod ang tumatan-away. Nagkadaiya gilayon ang reaksiyon. Naay miagik-ik. Dunay nasuko. Dunay nalipay. Dunay wala lay pakialam. Pero para kang Msgr. Achilles Dakay (Cebu Archdiocese media liaison officer), angay gyod nga tangtangon ang maong belen. Sa tag-iya sa among belen, bugtong tuyo lamang niya mao ang kahiusahan sa tanan. Kay laliman ka nga gipakita gud sa belen nga usa na ka pamilya ang duha sa mga "gahi" nga lider sa nasod.

Sa mga konsebatibo, yagayaga sa tinuhuang kristiyanos ang maong belen. Pero dili lagi nako mabati nga giyagayagaan ang akong tinhuan sa ingon.

Lalisan pa ba gyod na Msgr.Dakay? Mas maayo pa tingali ang atong hisgutan mao ang imong giingon nga nanapi ang mga bata nga nag-akusa sa usa ka pari nga nanghikap sa pribadong bahin sa ilang lawas didto sa Abellana. Bato-bato sa langit, kung maigo, mabukol. Bwahahaha.

Dautan kaayo ko ug komento sa? Pasko baya karon, mao angay lang nga magkahiusa tang tanan. Dili na lang to nato tangtangon ang belen sa colon kay nakaplastar na man to didto. Pun-an pa to nato.

Gusot pod ko maghimo ug belen pero ambot mahimo ba kaha nako kay bisan "christmas tree" dili ko makamao. Si Mayor Tomas ug Gov. Gwen kaha no? Maghimo kaha pod sila ug belen? Si Joey de Venecia ug si Ben Abalos?

Ikaw, bai Kungseng, maghimo pod ka ug belen sa Ozamiz? Si bai Ramses lang ang bahala sa belen sa Makati.

Ambot lang!


Photo credit: SunStar-Cebu [Thursday, November 22, 2007 (Philippines)]
Read the news article, Leave Gloria, Erap out of belen: Dakay by N.R. Cudis

Lami ang Gidili

Kini hinoong gidili maoy lami. Dunay daghan nga gidid-an na sa pagkaon og mga mantikaon ug sobra katam-is, mohingok gyod ug kaon kay lagi lami kuno. Ang uban gidid-an na ug inom ug ilimnong makahubog, mo-sekreto gyod ug yarok, "gamay ra bitaw".

Sa mga lugar nga gidili ang ang paglabay sa basura, tambakan gyod hinoon ug daghang basura. Sa jeep nga gibawal ang pagpanigarilyo, mogara gyod hinoon ug pabulhot sa aso si sir.

Nakahinumdom ko sa usa ka magtutudlo sa usa ka pribadong kolihiyo. Sa dili pa siya magsugod sa iyang klase, iya gyong ipahinumdom kanunay sa mga estudyante nga palungon ang ilang mga cellphone ug tangtangon ang mga earphones. Naunsa man hinoon nga halos kada klase naa man gyod motingog nga cellphone. Madisturbo gyod hinoon ang klase.

Kini bitaw'ng magsinumbagay, mogara man ug tambagan; pero kung ingnon nga "hala, pagpatay mo!" dili na hinoon magdayon ang away. Hahay!

Tinood baya gyod nga mas lami ang gidili kay daghan man gyod ang gusto sa gidili. Sama panangalit sa natad sa gugma. Daghan kaayo dihang mga minyo nga nakiglambigit lang gihapon sa lain. Gidili baya gyod unta na sa balood. Pero unsaon nga dili man gyod kuno kapugngan ang gugma. Kapugngan pa gud kuno ang landslide, apan nungka ang gugma.

Dili gani kapugong ang Santo Papa sa mga pari nga gustong magminyo. Bawal baya unta sa mga pari nga makiglambigit sa mga babaye (ug lalaki?) apan unsaon man kung mopitik na gyod ang kasingkasing. Aw, dili na lang magpari. Mao na bai Kungseng, tinood gyod ang giingon nga ang gugma gamhanan kay dili mapugngan.

Kining pagbaligya, pagpalit ug paggamit sa mga "pirated software" bawal baya pod. Tan-awa ra gud sa palibot diba nagpasad lang ang mga "pirated" nga dibidi (DVD) ug mga "pirated software". Tiaw mo na, bisan nasayod nang daan ang mamaligyaay nga bawal ang pagpamaligya sa mga "pirated" nga mag butang pero padayon gihapon. Ang mamalitay, kahibalo na gyod nga bawal pero mopalit lang gihapon (mahal man daw ang "orig").

Mao na nga samtang dunay bawal ning kalibutana, duna sab mosukwahi kay ang gidili maoy lami.

Ambot lang!

Visit also: Third Wave
Contact me: Send Mail
Subscribe in a reader


*Napatik sa Panguil Bay Monitor (Ozamiz City), November 26 - December 2, 2007 issue.

Walay Imposible

Sama sa naandan alas sais y medya buntag, naa na ko sa opisina. Mingaw pa ang opisina, si Jefferson pa lang ang akong nasiplatan nga nagtikawtikaw. Pagbuotan baya gyod ning among janitor nga taga California. Hinoon tanang mga Overseas American Workers (OAW) nga nia sa Pilipinas mga kugihan ug buotan man gyod.

Magpakli-pakli una ko sa buntagong mantalaan sa dili pa nako bukikion ang mga dokumento nga angay nakong pirmahan. Naa na sab sa frontpage ang presidente sa nasud, gipagawas man niya ang pamahayag kagahapon atol sa World Economic Summit nga dili pasagdan sa Pilipinas ang mga naglisod nga nasod sa Europe ug North America. Nalipay intawon ang mga pobreng nasud.

Naa sab ang balita nga misamot pagburot ang koleksiyon sa buhis karon tuiga. Gusto pa man gani sa uban nga mga dagkong kompaniya nga mo-advance ug bayad. Sauna, mabalo ug gukod ang gobyerno sa tikasan nga mga negosyante, karon nabali na gyod.

Mihanoy na gyod pag-ayo ang ekonomiya sa Pilipinas. Dagahn baya ang nahibulong. Dili man gud matumbok kun unsa gyod ang hinungdan sa kalit nga pag-uswag sa ekomomiya sa Pilipinas.

Dunay miingon nga tungod kuno sa nadiskobreng mga deposito sa lana. Matod pa sa mga eksperto, ang oil reserve sa Pilipinas molungtad pa ug 500 ka tuig. Pero bisan pa baya kung magbaha ug lana sa Pilipinas kung nagpadayon ang kagubot sa pulitika, dili gihapon makab-ot ang kalambuan.

Mao nga mas daghan ang kumbinsido nga ang kalit nga pag-usab sa dagan sa pulitika maoy labingdakong hinungdan sa paglambo sa ekonomiya. Ambot naunsa man to nga mikalit ra man ug bag-o ang mga lider sa nasod. Nang-resign ang mga kurakot nga pulitiko, nawala na ang red tape, gipanghingusgan ang economic reforms, ug nagkahiusa ang mga Filipino. Karon, dili na gyod ta makadungog ug balita nga nanikas sa election, wala na gyod ang mga scam.

Mao bitaw naa sab miingon nga ang "spirit of nationalism" kuno ang nagpalambo sa Pilipinas. Malalim mo ba nga mangalata na lang ang apple sa Pilipinas kay mas gusto gyod sa mga Filipino ang prutas gikan sa Pilipinas. Bisan sa mga bisti, mga appliances ug uban pa, "made in the Philippines" ra gyod ang mahalin.

Karon, basta naay "proudly Philippine made" nga tatak, in-demand gyod kaayo sa kalibutanong merkado. Pero bisan pa nga gitan-aw nga "first class citizen" ang mga Filipino, mapainubsanon pa gihapon kaayo. Walay diskriminasyon sa Pilipinas. Wala gyoy madungog nga balita nga ang katabang sa Pinoy nga mga Canadian, American ug European gidaug-daug. Ang mga driver nga Arabo ug Hapon, wala gyoy reklamo sa ilang amo nga Pinoy.

Pastilan no, dili gyod katuhuan nga ang Pilipinas madato ug maila nga labing gamhanan nga nasud sa tibuok kalibutan. Pero unsa na man ni, mao na man gyod ang nahitabo mao nga motuo na lang gyod ta.

Makita bitaw na sa palibot; wala nay nagpakilimos, wala nay kabos, kay ang giingon nga kabus sa Pilipinas kaya ra man kaayo nga musuroy sa pipila ka nasud sa kalibuhan aron maglulinghayaw. Unsaon tanan nga mga Pilipino naa may negosyo. Mao bitaw nga kinahanglan nga mokuha ug trabahante gikan sa gawas sa nasud kay nagnihit ang mga laborer sa Pilipinas.

Sa gipagawas nga taho, nia na sa Pilipinas ang halos 95% sa mga bilyonaryo sa kalibutan. Ug nia sab sa nasud ang labing inila nga scientists ug inventors.

Toinks! Oi, mitingog man akong pager (nindot kaayo ug tingog - toinks). Gibasa nako. "lab, amping kanunay, ay lab yo". Pastilan ning akong asawa, dili gyod makalimot ug "inspire" nako.

Bisan karon mura pa ko ug nagdamgo. Dili gyod ko makatuo nga maasawa nako siya. Nagbulag na gud mi ato. Tanan diay posible, sama sa nahitabo nga pagdato sa Pilipinas.

Sugod na ko ug trabaho kay alas siyete na. Dili ko magtinapulan kay dili na ko gusto mabalik ug ka-pobre ang Pilipinas.

Ambot lang!

Visit also: Third Wave
Contact me: Send Mail
Subscribe in a reader


*Napatik sa Panguil Bay Monitor (Ozamiz City), December 3 - 9, 2007 issue.

Iring-Iring

Sakit kaayo ning makawrasan ta ug iring sa? Hinoon dili man tanan nakawrasan kay ang uban napaakan man gyod.

Dili tawo ang iring ug dili iring ang tawo pero ngano kaha daghan mang tawo ang magpaka-iring ug mag-iring-iring? Hala ka Do, mura'g daghang naigo.

Ikaw, naa kay iring?

Naa koy amigo nga daghan kaayo'g iring. Naa siya'y iring nga itom naa sab siya'y iring nga bulaw, pero ang iring nga iyang gakosgakoson mao ang iring nga kibol. Kung iring tong akong amigo, sigurado siya ang banggiitang iring-ikugan. Meoowww!

Kay lagi dili man ko Zoologist, dili na nako idetalye nga Felis silvestris catus ang scientific sa iring ug nga kini usa ka crepuscular mammal. Kay ako usa man lang ka uyamot nga himantayon, ang hisgutan nako mao ang laing klase nga mammal nga gikan sa order sa mga Primates ug ubos sa pamilya Hominidae - atong pakpakan, ang mga Homo Sapiens nga nag-iring-iring!

Unsa gud ning mananapa ang iring-iring? Dili gyod ni mananap. Basta kung masakpan ka nga nag-iring-iring, masinggitan gyod ka ug, "Layas! Hayop ka!". Tiaw mo na, mahimo diay kang hayop kung mag-iring-iring ka. Meoowww!

Para ni sa mga babaye ha. Bantaye ra gud ninyo kanang magtindog-tindog mong mag-inusara sa mall naa gyoy mangidhat nga lalake. Labi na gyod kung magsul-ob ka ug blouse nga pula unya mura dili ka mahimutang kay magsige ug bukiki sa imong cellphone, ma-aan gyod ka nga naay ka-iring-iring. Kung tinedyer ka, tinedyer pod nga lalake ang mangidhat. Kung lola na ka, aw, lolo sab ang makabantay sa imong kaanyag. Kanang mangidhat nga lalake, nangita na ug iring. Iring-kibul ra ba ilang gipangita. Kwidaw lang Day!

Tungod tingali kay sungkaban ning ubang iring mao nga iring-iring ang tawag sa kabit-kabit. Aw, kanang gitawag gud og extra-marital affairs. Ngano man gud nga manungkab man ug kalipay nga naa may kalipay nga gisukad. Hinoon dili ra man ni sa mga naa nay asawa kay bisan kining sa panag-uyab, uso man sab ang sinungkabay.

Daghan na man gani ang nasakpan.

Daghan na ang nakahilak ug nasakitan kay nag iring-iring ang ilang minahal nga iring. Naa na man gani nagpakamatay tungod sa iring-iring. Hala, kangilngig no? Pero mao na ang tinood.

Wala pod hinoon koy gigunitan nga papel nga nag-ingon nga kadaghanan sa mga nag-iring-iring mga babaye kay daghan baya sab mga mga lalake nga nag-iring-iring. Dili sab ko motandog sa moral nga aspeto sa iring-iring. Basta ang ako lang masulti nga pagbantay lang nga dili ka maskpan kay kawrason gyod ka. Kung kulang pa ang kawras, ipagukod ka sa ilaga!

Ambot lang!

Lusa, Kuto, ug ang Kaspa

Kinsa bay mohimakak nga wala siya gikuto sa usa ka yugto sa iyang kinabuhi? Ahem. Lisod ni da. Kinsay wala gikaspa sukad masukad sa ilang kinabuhi? Kinsay wala masakiti ug ngipon sukad pagkabata hangtod karon? Kinsay kandingon?

Ayaw na lang ninyo na tubaga ang akong mga pangutana kay atong i-sentro ang atong pagahisgutan sa gibalita nga ang kuto mao ang usa sa mga nag-unang problemang-panglawas nga gitutukan karon sa DepEd. Kay matod pa, ang batang kutoon, dugay gyod makat-on sa leksiyon kay magsige man lang ug pangawot sa ulo. Tinood baya gyod na.

Taym pa, mura'g dili lang mga bata ang naay kuot da, kay usahay inigkahuman ug paniudto, mohigda man dayon si ma'am sa gisumpay nga desk unya magpakaykay sa ulo. Unsay gikuha sa mga dalagendeng gikan sa ulo ni ma'am? Hala, inaday, kurita kay aron dako'g points.

Dili diay kuno kuto, uban ang gipaibot ni ma'am. Sorry, abi man gud nako ug kuto ug lusa, uban ug patay'ng buhok ra diay. Kini sab mga dalagendeng maglumba pod ug kinsa makauna ug pagsiksik sa ulo ni ma'am. ambot ba, mura'g garbo man sa mga bata kung masuguan sa maestra.

Nakahimumdom ko nga nahisgutan sa akong inahan nga daghan lagi sa iyang mga estudyante nga grade one ang kutoon. Giapil man gani to ug hisgot atol sa PTCA meeteng. Ug dili lang kuto ug lusa ang bida, apil na ang mga nagbagtok na nga mga atuli (my apologies to my terms - jgg) sa dalunggan sa mga bata. Problema sab ang kanunay nga pagsakit sa ngipon sa mga bata. Tinood gyod ni nga hulagway sa estado sa mga bata nga nagtungha, ilabi na sa probinsiya. Naa ba pod ni nga problema sa siyudad, ma'am Lory?

Mao nga dako kaayo ang papel nga gihuptan sa mga magtutudlo kay usa man sa ilang kaakuhan mao ang pagsiguro nga dali nga makat-on ang mga nagtungha. Importante kaayo ni ilabi na sa mga bata nga naa pa lang sa elementarya.

Sabtonon na kaayo nga ang panglawas sa mga bata dako ug epekto sa ilang pagtuon. Kay tiaw mo ba'g magsige ug kaw't sa ulo ang mga bata. Unsaon man unya nila pagsabot sa mga leksiyon?

Sipok gyod kaayo ning kuto. Gani akong mabantayan nga naay "operation alis-kuto" sa hagdan. Kana bang maghagdan-hagdan ang mga kababayeb-an sa paghinguto samtang maghisgot-hisgot sa mga nabantayan sama sa mga kabit-kabit ug uban pang mga libak-libak. Alegre gyod kaayo sa?

Gagmay man ang kuto pero ngilngigan gyod ko magtan-aw, labi na ug pakit-on ko nga pakamangon pa ang kuto sa palad sa dili pa tudson.

Maayo tingali no, imbistigahan ni sa Senado aron matuki kung kinsa ang nagpakod sa kuto sa mga Pilipino. I-apil na sab ang pagtuki sa kaspa, ug makalipong nga ilok kay naa baya ginaingon nga bahalag nag-ilaid basta way kuto. Bahalag kurakot basta way kaspa?

Ambot lang!

Visit also: Third Wave
Contact me: Send Mail
Subscribe in a reader



*Napatik sa Panguil Bay Monitor (Ozamiz City), November 5-11, 2007 issue.