Maulaw gyod ko mosayaw. Maulaw ko mosayaw, labi nag naay magtan-aw.
Matod pa ni Cecile Guidote Alvarez, kabahin na gyod daw sa matag Filipino ang pagkahilig sa sayaw ug pag-awit. Nagsugod ni sa ato pang mga katigulangan. Gigamit ang sayaw isip paagi sa pagpagawas sa gibati, sama sa sayaw sa paghigugma, sayaw sa pagpakasal; naa sab mga sayaw sa kamatayon, sayaw sa pagtintal; sayaw sa kalipay, sa kasakit ug kadaugan; basta daghang klase sa sayaw.
Apan dunay sayaw nga dili nako malimtan, ang sayaw sa Senado; ang sayaw sa mga politiko - kay sa akong tan-aw, ang ilang sayaw, dili lamang simpleng sayaw. Kagahapon, gipatukar na usab ang CHA-CHA. Nanayaw na ba sab kita?
Sa gikaingon ko na, maulaw ko nga mosayaw. Apan sa sayaw nga gipasi-ugdahan pag-usab, aw dili man tingali gyod ko moapil ug sayaw, pero dili nako mapasaylo ang akong kaugalingon kung dili ko magtukaw samtang sila magsayaw.
Samtang wala pa nabugnaw ang sabaw sa NBN deal, ug samtang naa na sab giluto nga "sabaw" para sa pasko kuno - ang pag-apod apod ug salapi sa mga congressman ug governor; kagahapon gibanhaw ni Presidente ang Cha-Cha (Charter Change) pinaagi sa iyang pagmugna ug usa ka "panel" aron maoy maghimo sa gitawag nga "Roadmap to Federalism by 2012".
Roadmap to Federalism by 2012. Ano man ni nga sapat 'to man? (Unsa na man sab ning mananapa Dong?)
Mura lang gud nig moingon ko nga "ang pagpakasal sa batang buotan sa 2012". Plano ba. Mura'g flowchart nga naglangkob sa mga detalye diha sa pag-usab sa atong pang-gobyerno gikan sa Unitary ngadto sa Federal form of government. Nga sa ato pa, sa 2012, atong usbon ang atong batakang balaod aron mausab ang atong pang-gobyerno.
Naukay gyod dayon ang kadaghanan. Daghan man god mabalaka kung hisgutan na ang pag-usab sa batakang balaod. Daghan dayong magduda. Sa dili madugay, maghuot na sab ang sakyanan sa kadalanan kay naay mag-rally. Sa dili pa ta moapil ug sadsad (sayaw), tukion sa nato kini pag-ayo.
Plano pa man hinoon kini. Dili dayon angay nga supakon dayon kundili angay nga tukion.
Gikinahanglan ba gyod nato ang Federalism? Haom ba kini alang kanato? Sa dili pa ta moyawyaw ug maayo, timbangon sa nato ug maayo.
Taym pa, angay sab gyod tingali nga masabtan pag-ayo sa katawhan unsa ang Federal form of government aron matuki unsa ang mas haom para kanato.
Kini kaha ang makasulbad sa atong problema?
Haom ba para kanato ang Federalism ug Presidential form (ex. United States, Venezuela)? O mas haom ang Federalism ug Parliamentary form (ex. Australia, Germany, India)? Komplikado diay no? Mao nga nagkinahanglan pa gyod ni ug igo nga panahon. Maayo tingali nga ipadayag ug ipasabot nila pag-ayo ug unsa ni basin diay ug makaayo ni sa kinabag-an.
Pasayawa ko Day
Sayaw lang sa uban
Cha-cha man ang gusto ko
Nganong cha-cha, nga naa may uban
sayaw na lagi ta Day
Di lagi ko kay wa akoy gusto
hala yawyaw
unsay yawyaw
yawyaw diha sa media
Watatits, mga brayt na ang kadaghanan, dili na magpailad sa yawyaw lang. Kabalo sab baya mi mag-research ug dili lang mi magsalig sa one-sided opinion nga gipatukar sa kahanginan.
Mao nga kining mga babaye nga kusog magpasakit ug lalaki, kinahanglan nga magbag-o na gyod kay hapit na moabot ang 2012. Unsa gyod kaha no sa 2012, magpakasal sa huwes o sa simbahan? Sa babayeng buotan o sa babayeng maldita? Sa maestra o sa estudyante? Sa gwapa apan morena? O sa maot nga chinita? Unsa man gyod oi!! Taym pa, naa ba koy pakaslan sa 2012? Plano ra man ni.
Sayaw na lang ta oi!
Ambot lang!
Tuesday, October 16, 2007
Friday, October 12, 2007
FAQ
Sa mga hilig ug chat, kasagaran sa mga pangutana mao ni:
ctc?
asl?
Kasagaran, maulahi gyod ang pagpangutana sa pangalan (nga para nako maoy mas importante kay sa ASL). Pero sa chat man diay na no, aw, pwede ra na. Pero sa personal gyod nga panagtagbo ug pag-ila-ila, lahi man sab ang pamaagi.
Pananglitan si bai Ramses, nakig-ila ila sa usa ka dalaga nga taga-Makati, manguta diay siya sa dalaga, "ASL, please?" Sigurado ko nga dili na buhaton ni Ramses kay naa siya'y epektibo techniques ana. Para sa mga "steps" unsaon pag-ila-ila ni bai Ramses ang gwapang dalaga, aw, siya lang pangutan-a. Pay as you order ang policy. Sa akoa lang account ideposito ang bayad kay aron safety ba. Hehehe..
Niay gihimo nako nga listahan sa mga kasagarang ipangutana sa mga bag-ong nakaila.
FAQ: Unsay imong trabaho?
Safety ra kaayo ni nga pangutana. Sayon ra man gud tubagon. Apan dili ka luwas kung mausab imong nawong o mangangha ka kung tubagon na ka sa imong gipangutana. Basin baya ug mahiubos sila. Apan kasagaran moingon, "naa ko sa call center" "naa ko sa Gobyerno". Hala, ang pangutana "unsay trabaho" dili kung asa nagtrabaho.
Apan ang uban dili gyod motug-an kay "confidential" kuno. Moingon lang, "basta night shift ko". Ah, call center agent? "Dili" Ah, floor manager? "Secret" Pakapinan pa ug tingsi. Ambot lang!
FAQ: Pilay imong sweldo?
Pagbantay ani nga pangutana kay mura'g dili tanan ganahan pangutan-on pila ang sweldo. Personal na baya kaayo na. Ang akong pinakasuod nga higala, ug bisan gani akong inahan, wala gyod makapangutana pila akong sweldo. Ang ako bayang Nanay ang nag-ingon nga unethical kuno na nga pangutana, labi na ug dili pa kaayo kaila ang gipangutana.
Para sa uban sayon ra kaayo ang pagpangutana sa sweldo. Aw, dili man tingali dautan pero kay wa man ta masayod unsa ang tan-aw niini sa atong gipangutana, mao nga para dili matawag nga "tactless", likayan na lang na nga pangutana.
Naa may laing paagi kung atat gyod ta nga makahibalo sa sweldo - gamita ang "common sense". Pananglitan, kung ang imong naila-ila, mayor o congressman, aw, dako gyod na. Kung call center agent, aw, dako gyod na. Kung software engineer, mas dako. Hehehe. Depende sab na sa lugar diin nagtrabaho ang imong nakaila. Kung sa Cebu IT park, aw dako tingali. Kung sa Pasil, oi, dako sab na!
Ang pagpangutana bahin sa sweldo depende na sa ang-ang sa inyong pagkasuod. Pero kung mao pa gani ang pagkaila, pangita lang ug lain nga pangutana.
Taym pa, nganong maghisgot man gyod ta ug sweldo oi. Dili man tingali kaayo na importante. Ang mas importante nga legal ang trabaho, may dignidad ug angay nga ipasigarbo. Dili baya ang posisyon ug salapi nga gihupatan ang sukdanan sa pagkatawo.
FAQ: Nganong niwang man ka?
Daghan man ang nangutana nako ani mao nga akong giapil. Mga babaye ra ba gyod ang mangutana. Hinoon, kulit man gyod ang kasagaran nila. Ngano man sab oi? Hala tubaga na akong mga cells ug body organs ngano. Dili ra man nako panumbalingon kay katungod man nila nga mangutana ug katungod sab nako nga dili motubag.
FAQ: Pilay edad nimo?
Buot pasabot pila na ang imong panuigon. Nakahinumdom ko kang Ma'am Repulle. Iya gyod mi kanunay pahinumduman nga "unethical" daw kaayo ang pagpangutana sa edad mao nga ako sab ning likayan. Pero sa akong nabantayan, common man kaayo ni nga pangutana. Dali ra kaayo nga ipangutana sa uban. Hinoon naa man kausaban ang kostombre, basin ang unethical sa panahon mi ma'am ethical na karon. Para nako dili gihapon "safety" ang pagpangutana sa edad. Mas maayo tingali nga maghulat ta ug saktong panahon para mahibaw-an ang edad sa atong nakaila.
FAQ: Nganong wa pa man ka nagminyo?
Kini dili sab kaayo maayo nga pangutana. Kinahanglan pa ba nga i-detalye ni sa bag-o pa nga nakaila? Daghan baya ug rason ngano wala naminyo ang tawo. Posible nga walay makigminyo o gibulagan o dili makamao moingon. Personal ra kaayo. Ma-apply gihapon dinhi ang common sense. Siyempre, dili na angay pangutan-on ang madre nganong wala siya nagminyo, di ba?
FAQ: Unsay lingaw nimo?
Broad nga pangutana. Dili kaayo safety kay naa may posibilidad nga ma-misinterpret ni. Pananglitan, usa ka dalaga ang mangutana, "Unsay lingaw nimo, Ramses?" Gipabaw'g pa ang tingog unya dungan sa pagtilap sa iyang pula nga ngabil. Sa atong kostombre lain gyod ang meaning ato nga pagpangutana. Mao na nga kung mangutana ta'g unsay lingaw, bantayan nato ang body language kay basin lahi na ang tan-aw sa mga tawo nato.
Daghan pa gyod unta pero taas na kaayo. Bitaw, mao ra akong nahinumduman karon.
Mas maila ta pinaagi sa atong sinultihan, sa atong pagpanguta ug sa atong reaksiyon samtang makighinabi sa isigkatawo.
Pero kung naay ngangutana nako, "available ka karon?" Motubag gyod dayon ko, "available gyod kaayo!" "Pwede?" "Pwede kaayo"
Ambot lang!
ctc?
asl?
Kasagaran, maulahi gyod ang pagpangutana sa pangalan (nga para nako maoy mas importante kay sa ASL). Pero sa chat man diay na no, aw, pwede ra na. Pero sa personal gyod nga panagtagbo ug pag-ila-ila, lahi man sab ang pamaagi.
Pananglitan si bai Ramses, nakig-ila ila sa usa ka dalaga nga taga-Makati, manguta diay siya sa dalaga, "ASL, please?" Sigurado ko nga dili na buhaton ni Ramses kay naa siya'y epektibo techniques ana. Para sa mga "steps" unsaon pag-ila-ila ni bai Ramses ang gwapang dalaga, aw, siya lang pangutan-a. Pay as you order ang policy. Sa akoa lang account ideposito ang bayad kay aron safety ba. Hehehe..
Niay gihimo nako nga listahan sa mga kasagarang ipangutana sa mga bag-ong nakaila.
FAQ: Unsay imong trabaho?
Safety ra kaayo ni nga pangutana. Sayon ra man gud tubagon. Apan dili ka luwas kung mausab imong nawong o mangangha ka kung tubagon na ka sa imong gipangutana. Basin baya ug mahiubos sila. Apan kasagaran moingon, "naa ko sa call center" "naa ko sa Gobyerno". Hala, ang pangutana "unsay trabaho" dili kung asa nagtrabaho.
Apan ang uban dili gyod motug-an kay "confidential" kuno. Moingon lang, "basta night shift ko". Ah, call center agent? "Dili" Ah, floor manager? "Secret" Pakapinan pa ug tingsi. Ambot lang!
FAQ: Pilay imong sweldo?
Pagbantay ani nga pangutana kay mura'g dili tanan ganahan pangutan-on pila ang sweldo. Personal na baya kaayo na. Ang akong pinakasuod nga higala, ug bisan gani akong inahan, wala gyod makapangutana pila akong sweldo. Ang ako bayang Nanay ang nag-ingon nga unethical kuno na nga pangutana, labi na ug dili pa kaayo kaila ang gipangutana.
Para sa uban sayon ra kaayo ang pagpangutana sa sweldo. Aw, dili man tingali dautan pero kay wa man ta masayod unsa ang tan-aw niini sa atong gipangutana, mao nga para dili matawag nga "tactless", likayan na lang na nga pangutana.
Naa may laing paagi kung atat gyod ta nga makahibalo sa sweldo - gamita ang "common sense". Pananglitan, kung ang imong naila-ila, mayor o congressman, aw, dako gyod na. Kung call center agent, aw, dako gyod na. Kung software engineer, mas dako. Hehehe. Depende sab na sa lugar diin nagtrabaho ang imong nakaila. Kung sa Cebu IT park, aw dako tingali. Kung sa Pasil, oi, dako sab na!
Ang pagpangutana bahin sa sweldo depende na sa ang-ang sa inyong pagkasuod. Pero kung mao pa gani ang pagkaila, pangita lang ug lain nga pangutana.
Taym pa, nganong maghisgot man gyod ta ug sweldo oi. Dili man tingali kaayo na importante. Ang mas importante nga legal ang trabaho, may dignidad ug angay nga ipasigarbo. Dili baya ang posisyon ug salapi nga gihupatan ang sukdanan sa pagkatawo.
FAQ: Nganong niwang man ka?
Daghan man ang nangutana nako ani mao nga akong giapil. Mga babaye ra ba gyod ang mangutana. Hinoon, kulit man gyod ang kasagaran nila. Ngano man sab oi? Hala tubaga na akong mga cells ug body organs ngano. Dili ra man nako panumbalingon kay katungod man nila nga mangutana ug katungod sab nako nga dili motubag.
FAQ: Pilay edad nimo?
Buot pasabot pila na ang imong panuigon. Nakahinumdom ko kang Ma'am Repulle. Iya gyod mi kanunay pahinumduman nga "unethical" daw kaayo ang pagpangutana sa edad mao nga ako sab ning likayan. Pero sa akong nabantayan, common man kaayo ni nga pangutana. Dali ra kaayo nga ipangutana sa uban. Hinoon naa man kausaban ang kostombre, basin ang unethical sa panahon mi ma'am ethical na karon. Para nako dili gihapon "safety" ang pagpangutana sa edad. Mas maayo tingali nga maghulat ta ug saktong panahon para mahibaw-an ang edad sa atong nakaila.
FAQ: Nganong wa pa man ka nagminyo?
Kini dili sab kaayo maayo nga pangutana. Kinahanglan pa ba nga i-detalye ni sa bag-o pa nga nakaila? Daghan baya ug rason ngano wala naminyo ang tawo. Posible nga walay makigminyo o gibulagan o dili makamao moingon. Personal ra kaayo. Ma-apply gihapon dinhi ang common sense. Siyempre, dili na angay pangutan-on ang madre nganong wala siya nagminyo, di ba?
FAQ: Unsay lingaw nimo?
Broad nga pangutana. Dili kaayo safety kay naa may posibilidad nga ma-misinterpret ni. Pananglitan, usa ka dalaga ang mangutana, "Unsay lingaw nimo, Ramses?" Gipabaw'g pa ang tingog unya dungan sa pagtilap sa iyang pula nga ngabil. Sa atong kostombre lain gyod ang meaning ato nga pagpangutana. Mao na nga kung mangutana ta'g unsay lingaw, bantayan nato ang body language kay basin lahi na ang tan-aw sa mga tawo nato.
Daghan pa gyod unta pero taas na kaayo. Bitaw, mao ra akong nahinumduman karon.
Mas maila ta pinaagi sa atong sinultihan, sa atong pagpanguta ug sa atong reaksiyon samtang makighinabi sa isigkatawo.
Pero kung naay ngangutana nako, "available ka karon?" Motubag gyod dayon ko, "available gyod kaayo!" "Pwede?" "Pwede kaayo"
Ambot lang!
Thursday, October 11, 2007
Patay kang bata ka!
Daghan kaayo mahadlok motan-aw ug patay'ng tawo labi na ug dili kaila. Maayo lang kung ang namatay kaila o paryente kay mapugos gyod ug lili sa lungon kay mahadlok nga kalgon unya. Ang uban dili gyod mosulay ug lili sa nawong sa patay, mohikap lang sa kilid sa lungon kay aron dili kalgon.
Dili pod gyod ko kamahay nila kay unsaon man sab nga ang ubang patay makalilisang man sab ang dagway. Pero dili sab angay mahayon nato ang patay kay wala na baya silay mahimo aron mahimong presentable ang iyang haya. Naa na gyod na sa mga kamot sa mga buhi ang iyang kapalaran aron ganahan sab intawon motutok kaniya ang mga nagbilar sa iyang haya.
Ambot ba, naa man sab mga patay nga galuspad lang. Oo, tinood nga wala na sila'y dugo kay gikuha sa embalmer pero dapat baya pod nga tarongon sa embalmer pag-retouch ang nawong para sab dili luspad kaayo ba. Naa sab uban nga patay nga akong nakita, nagkampat lang ang make-up; ang ngabil pula ra kaayo pero ang aping galuspad lang. Nakahunahuna hinoon ko nga maayo gyod ning daghang kwarta kay makapili man ug maayong funeral parlor para sab matarong ug tratar ang patay'ng lawas sa ilang minahal sa kinabuhi. Ang pagbalsamar man gud sa patay dili lang aron mapreserbar ang lawas - aron dili mobaho - apil na gyod ana ang paghatag ug "aesthetic value" sa patay'ng lawas, ilabi na gyod sa nawong.
Nakahinumdom lang ko sa haya sa usa ka suod nga higala kaniadto. Daghan gyod wala mitan-aw kay mahadlok, unya lain sab daw kaayo tan-awon ang samad. Namatay - gipatay diay - man gud to siya human gitulis ug gikuha iyang bag-o pa intawon nga motor. Daghan kaayo'g samad sa nawong ug gigulgol ang liog. Naunsa man sab ang mga embalmer oi, nga gitahi ang mga samad, klaro man gyod kaayo ang tahi. Itom pa gyod ang tanod. Mura sila ug nakatahi ug baboy nga litsonon. Wala ba diay wound filler nga para dili mahalata ang mga samad? Naa baya gyod na.
Sa mga patay nga akong nakita, maihap ra gyod sa akong tudlo ang nindot ang pagkabalsamar, ang nakapasa sa akong gipangita nga "aesthetic value".
"Amaw" matod pa sa usa nako ka kaila. "Patay na gud na, unya kinahanglan nga pagwapahan pa diay?"
Mitubag ko, "kay ngano nawala ba diay ang katungod nga magpagwapa ug magpagwapo kung patay na?" Aw, sakto ba? Dili intawon ko eksperto niana. Basta para nako dili angay ibaliwala ang "aesthetic value" sa patay. Hinoon ang importante nga mahatagan ug dignidad ug may dakong pagrespeto nga mga patay ngadto sa katapusang kapahulayan. Mao na ang mas importante.
Mag-embalmer kaha ko no? Matod pa ni (dili lang nako isulti) kasagaran daw sa mga embalmer nga iyang nakita niwang daw, nagsiga lang ang mata (mura'g zombie?). Pero dili man tingali kay naa baya koy nabasahan nga professional embalmer siya, gwapa, ug doktora ug postura. Ubos ang pagtan-aw sa uban sa maong propesyon. Pero ambisyon na para nako.
Hala, niwang ra ba ko, unya gasiga lang ning akong mata. Mag-embalmer kaha ko sa? Kung mahitabo na, ang gusto nako dili lang basta embalmer, gusto kong mahimong "the greatest embalmer of all times".
Patay kang bata ka!
Ambot lang!
Visit also: Third Wave
Contact me: Send Mail
Subscribe in a reader
*Napatik sa Panguil Bay Monitor (Ozamiz City), October 15-21, 2007 issue.
Dili pod gyod ko kamahay nila kay unsaon man sab nga ang ubang patay makalilisang man sab ang dagway. Pero dili sab angay mahayon nato ang patay kay wala na baya silay mahimo aron mahimong presentable ang iyang haya. Naa na gyod na sa mga kamot sa mga buhi ang iyang kapalaran aron ganahan sab intawon motutok kaniya ang mga nagbilar sa iyang haya.
Ambot ba, naa man sab mga patay nga galuspad lang. Oo, tinood nga wala na sila'y dugo kay gikuha sa embalmer pero dapat baya pod nga tarongon sa embalmer pag-retouch ang nawong para sab dili luspad kaayo ba. Naa sab uban nga patay nga akong nakita, nagkampat lang ang make-up; ang ngabil pula ra kaayo pero ang aping galuspad lang. Nakahunahuna hinoon ko nga maayo gyod ning daghang kwarta kay makapili man ug maayong funeral parlor para sab matarong ug tratar ang patay'ng lawas sa ilang minahal sa kinabuhi. Ang pagbalsamar man gud sa patay dili lang aron mapreserbar ang lawas - aron dili mobaho - apil na gyod ana ang paghatag ug "aesthetic value" sa patay'ng lawas, ilabi na gyod sa nawong.
Nakahinumdom lang ko sa haya sa usa ka suod nga higala kaniadto. Daghan gyod wala mitan-aw kay mahadlok, unya lain sab daw kaayo tan-awon ang samad. Namatay - gipatay diay - man gud to siya human gitulis ug gikuha iyang bag-o pa intawon nga motor. Daghan kaayo'g samad sa nawong ug gigulgol ang liog. Naunsa man sab ang mga embalmer oi, nga gitahi ang mga samad, klaro man gyod kaayo ang tahi. Itom pa gyod ang tanod. Mura sila ug nakatahi ug baboy nga litsonon. Wala ba diay wound filler nga para dili mahalata ang mga samad? Naa baya gyod na.
Sa mga patay nga akong nakita, maihap ra gyod sa akong tudlo ang nindot ang pagkabalsamar, ang nakapasa sa akong gipangita nga "aesthetic value".
"Amaw" matod pa sa usa nako ka kaila. "Patay na gud na, unya kinahanglan nga pagwapahan pa diay?"
Mitubag ko, "kay ngano nawala ba diay ang katungod nga magpagwapa ug magpagwapo kung patay na?" Aw, sakto ba? Dili intawon ko eksperto niana. Basta para nako dili angay ibaliwala ang "aesthetic value" sa patay. Hinoon ang importante nga mahatagan ug dignidad ug may dakong pagrespeto nga mga patay ngadto sa katapusang kapahulayan. Mao na ang mas importante.
Mag-embalmer kaha ko no? Matod pa ni (dili lang nako isulti) kasagaran daw sa mga embalmer nga iyang nakita niwang daw, nagsiga lang ang mata (mura'g zombie?). Pero dili man tingali kay naa baya koy nabasahan nga professional embalmer siya, gwapa, ug doktora ug postura. Ubos ang pagtan-aw sa uban sa maong propesyon. Pero ambisyon na para nako.
Hala, niwang ra ba ko, unya gasiga lang ning akong mata. Mag-embalmer kaha ko sa? Kung mahitabo na, ang gusto nako dili lang basta embalmer, gusto kong mahimong "the greatest embalmer of all times".
Patay kang bata ka!
Ambot lang!
Visit also: Third Wave
Contact me: Send Mail
Subscribe in a reader *Napatik sa Panguil Bay Monitor (Ozamiz City), October 15-21, 2007 issue.
Tuesday, October 9, 2007
Inu-tel
Mao kini ang hulagway sa among baryo kaniadto. Mura'g lunang ang karsada. Walay sakyanan nga makalapos. Walay koryente ug layo ang tindahan. Sa sunod baryo nga maoy agian paingon sa provincial highway, lawas ra sa lubi ang gihimong tulay. Magtuya-tuya intawon inig-agi sa mga pobreng lumulopyo. Ang mga irrigation canals, dagko kaayo ug mabaw; moawas pa inig-baha. Walay maingon nga "safety" nga tubig mainom ang kadaghanan.
Sa dihang gi-implementar ang Comprehensive Agrarian Reform Program (CARP), nahimong Agrarian Reform Community (ARC) ang among baryo. Hinay-hinay, nabati namo ang presensiya sa gobyerno. Salamat sa gobyerno, mao na ni karon ang hulagway sa among baryo. Nindot na ang dalan, dili pa hinoon sementado apan dili na mi maulaw kung moagi si Bai Ramses sakay sa inyang Toyota Innova. Salamat sa salapi ZOPAD (Zone of Peace and Development) ug sa National Irrigation Administration (NIA), sementado na ang main irrigation canal. Kontrolado na ang dagan sa tubig ug wala nay magbuno tungod sa tubig panahon sa ting-init. Ang ZOPAD, winisik na sa "kalambuan" nga nalatid sa "Peace Agreement sa GRP ug MNLF". Salamat sa tulay ng pangulo (salamat Gloria) kay bisan ang bulduzzer ni Ma'am Tikya ang moagi dili na intawon mi mapangulbaan. Siyempre, safety na ang tubig nga giinom sa mga taga-baryo kay naa na may water system. Gi-schedule lang ang tubig, pero maayo na lang. Dili na baya luwas imnon ang tubig gikan sa poso kay mi-absorb na daw sa ilawom ang chemicals ug artificial nga abono nga gigamit sa mga mag-uuma. Salamat sa salapi gikan sa CARP ug sa LGU kay naa nay luwas nga tubig ilimnon. Daghan pa baya gyod ko'g angay ipasalamat. Dili na sab diay mag-antos ang mga bata sa ilang pagtoon kay naa nay koryente, tiaw mo na? Maayo kaayo ang gobyerno oi. Ingon gani si Gloria, nga sa 2010, naa nay koryente ang tanang baryo sa Pilipinas. Pakpak tanan!
Apan matag uli nako, mura man gyod ko'g maanognan magtan-aw sa taas nga communication tower nga gitukod tapad sa barrio hall sa Sta. Cruz, pila na ka tuig ang milabay. Wala pa gyod ni magamit sukad. Abi man gani nako ug sa Smart to nga tower pero sa gobyerno man diay kuno.
Ang among baryo usa lamang sa gatosan ka mga barangay sa Quezon, Negros Oriental, Lanao del Norte, Zamboanga del Sur, Zamboanga del Norte, Nueva Vizcaya, and Misamis Occidental (Phase 1 of the Project. See the CICT Report) diin gibutangan ug dili moubos sa tulo ka telephone booth ubos sa programang “Telepono sa Barangay" (TSB) Project nga gigastohan ug binilyon ka pesos. Salamat unta sa telepono sa baryo kay maka-phone pal na ta, apan inutil man, kay dili magamit.
Aron matukod ang “Telepono sa Barangay" (TSB) nangutang ang gobyerno ug $170 million. Hala kadako no? Pila na ka sakong bugas mapalit ana weng? Sa tuig 2007 lang ni ha, kinahanglan mobayad ta ug (almost) P250 million isip amortization. Unsa na ba ni kadako nga kwarta, bai Ramses? Yuna pa, pwede na kaha ko kasugal ana sa Las Vegas, ma'am Darlene? Pila na kaha ka libro ang mapalit ana no aron maapod-apod sa mga wala intawo'y mabasa? Miingon sila nga basta dato kuno ang tawo, dagko sab ug utang. Nakaingon ko karon nga dato sab tingali ang Pilipinas sa? Hala kanindot no? Pakpak na sab!
Karon nahimong na lang landmark ang tower sa among barangay. Mura ba'g "lighthouse" sa halapad nga basakan. Sauna naa pa toy mokidlap-kidlap nga pulang bombilya sa tumoy sa tower panahon sa kagabhion. Para kuno to aron dili mabangga ang eroplano sa tower, mao naay suga sa tumoy (ambot lang!). Kadugayan nawala man to, naguba na gyod tingali.
Nakaingon ko nga pagkadako gyod diay sa kwartang nausik sa gobyerno tungod sa mga proyekto nga dili magamit. Dili lang ang telepono sa baranggay ang nahimong inutil. Naa pay daghan. Naa man gani nagtukod ug waiting shed bisan way tawo nga mag-atang ug sakyanan sa among dapit (dili na ni sa among baryo). Ang gamit mao ra gyod intawon ang ngalan sa pulitiko nga gisulat kay mao kuno'y naningkamot aron matukod ang maong proyekto. Pagkapait. Dili na ta mopakpak, apir na lang!
Isip anak sa usa ka mag-uuma, ang labing nasakitan nako mao ang pag-apod apod kaniadto sa golden kuhol pinaagi sa Department of Agriculture. Gamay pa ko niadto. Nalipay intawon kaayo ko kay nindot man tan-awon ang golden kuhol. Naay pay itlog nga color pink. Inamapingan intawon kaayo to sa akong tatay sa gamay nga "pond" taliwala sa paglaom nga makatabang to sa panginabuhian sa kabos intawong mag-uuma (kay naa man daw mopalit sa golden kuhol). Apan naunsa ba nga "peste" man diay sa humayan ang goldel kuhol. Pangan-on man diay nila ang gagmay pa nga humay. Pastilan, dagko na kaayog pahak ang basakan. Ug didto na dayon miapil sa salida ang ang agro-chemical companies nga naggikan pa sa imperyalistang nasud. Mahal ra ba. Agwanta noy, kay programa na sa DA. Kapait. Aw, hinoon dugay na man to. Pero karon padayon nga nagpas-an ang kabus nga mag-uuma sa "high cost of production" tungod sa "peste" nga gituyo pagpanghatag kaniadto.
Maayo ra sab tingali nga ang National Broadband Network (NBN) namatay o gipatay kay mura'g wa pa kasabot ang uban unsay gamit ana. Kinahanglan ba gyod o pwede na nga i-maximize kung unsay naa. Oy, dili halayo ang posibilidad nga mamalit unya ang gobyerno ug kompyuter aron ipang-apod apod sa baryo nga wa gani'y koryente (mura'g sa Lapu-Lapu City kuno). Walay imposible. Mao na bai Nep ug Mike, padayon mo sa pagtukaw pinaagi sa walay hunong nga pagsabwag sa impormasyon ngadto sa katawhan, bulahan walay magmahay sa kaulahian.
Ambot lang!
Sa dihang gi-implementar ang Comprehensive Agrarian Reform Program (CARP), nahimong Agrarian Reform Community (ARC) ang among baryo. Hinay-hinay, nabati namo ang presensiya sa gobyerno. Salamat sa gobyerno, mao na ni karon ang hulagway sa among baryo. Nindot na ang dalan, dili pa hinoon sementado apan dili na mi maulaw kung moagi si Bai Ramses sakay sa inyang Toyota Innova. Salamat sa salapi ZOPAD (Zone of Peace and Development) ug sa National Irrigation Administration (NIA), sementado na ang main irrigation canal. Kontrolado na ang dagan sa tubig ug wala nay magbuno tungod sa tubig panahon sa ting-init. Ang ZOPAD, winisik na sa "kalambuan" nga nalatid sa "Peace Agreement sa GRP ug MNLF". Salamat sa tulay ng pangulo (salamat Gloria) kay bisan ang bulduzzer ni Ma'am Tikya ang moagi dili na intawon mi mapangulbaan. Siyempre, safety na ang tubig nga giinom sa mga taga-baryo kay naa na may water system. Gi-schedule lang ang tubig, pero maayo na lang. Dili na baya luwas imnon ang tubig gikan sa poso kay mi-absorb na daw sa ilawom ang chemicals ug artificial nga abono nga gigamit sa mga mag-uuma. Salamat sa salapi gikan sa CARP ug sa LGU kay naa nay luwas nga tubig ilimnon. Daghan pa baya gyod ko'g angay ipasalamat. Dili na sab diay mag-antos ang mga bata sa ilang pagtoon kay naa nay koryente, tiaw mo na? Maayo kaayo ang gobyerno oi. Ingon gani si Gloria, nga sa 2010, naa nay koryente ang tanang baryo sa Pilipinas. Pakpak tanan!
Apan matag uli nako, mura man gyod ko'g maanognan magtan-aw sa taas nga communication tower nga gitukod tapad sa barrio hall sa Sta. Cruz, pila na ka tuig ang milabay. Wala pa gyod ni magamit sukad. Abi man gani nako ug sa Smart to nga tower pero sa gobyerno man diay kuno.
Ang among baryo usa lamang sa gatosan ka mga barangay sa Quezon, Negros Oriental, Lanao del Norte, Zamboanga del Sur, Zamboanga del Norte, Nueva Vizcaya, and Misamis Occidental (Phase 1 of the Project. See the CICT Report) diin gibutangan ug dili moubos sa tulo ka telephone booth ubos sa programang “Telepono sa Barangay" (TSB) Project nga gigastohan ug binilyon ka pesos. Salamat unta sa telepono sa baryo kay maka-phone pal na ta, apan inutil man, kay dili magamit.
Aron matukod ang “Telepono sa Barangay" (TSB) nangutang ang gobyerno ug $170 million. Hala kadako no? Pila na ka sakong bugas mapalit ana weng? Sa tuig 2007 lang ni ha, kinahanglan mobayad ta ug (almost) P250 million isip amortization. Unsa na ba ni kadako nga kwarta, bai Ramses? Yuna pa, pwede na kaha ko kasugal ana sa Las Vegas, ma'am Darlene? Pila na kaha ka libro ang mapalit ana no aron maapod-apod sa mga wala intawo'y mabasa? Miingon sila nga basta dato kuno ang tawo, dagko sab ug utang. Nakaingon ko karon nga dato sab tingali ang Pilipinas sa? Hala kanindot no? Pakpak na sab!
Karon nahimong na lang landmark ang tower sa among barangay. Mura ba'g "lighthouse" sa halapad nga basakan. Sauna naa pa toy mokidlap-kidlap nga pulang bombilya sa tumoy sa tower panahon sa kagabhion. Para kuno to aron dili mabangga ang eroplano sa tower, mao naay suga sa tumoy (ambot lang!). Kadugayan nawala man to, naguba na gyod tingali.
Nakaingon ko nga pagkadako gyod diay sa kwartang nausik sa gobyerno tungod sa mga proyekto nga dili magamit. Dili lang ang telepono sa baranggay ang nahimong inutil. Naa pay daghan. Naa man gani nagtukod ug waiting shed bisan way tawo nga mag-atang ug sakyanan sa among dapit (dili na ni sa among baryo). Ang gamit mao ra gyod intawon ang ngalan sa pulitiko nga gisulat kay mao kuno'y naningkamot aron matukod ang maong proyekto. Pagkapait. Dili na ta mopakpak, apir na lang!
Isip anak sa usa ka mag-uuma, ang labing nasakitan nako mao ang pag-apod apod kaniadto sa golden kuhol pinaagi sa Department of Agriculture. Gamay pa ko niadto. Nalipay intawon kaayo ko kay nindot man tan-awon ang golden kuhol. Naay pay itlog nga color pink. Inamapingan intawon kaayo to sa akong tatay sa gamay nga "pond" taliwala sa paglaom nga makatabang to sa panginabuhian sa kabos intawong mag-uuma (kay naa man daw mopalit sa golden kuhol). Apan naunsa ba nga "peste" man diay sa humayan ang goldel kuhol. Pangan-on man diay nila ang gagmay pa nga humay. Pastilan, dagko na kaayog pahak ang basakan. Ug didto na dayon miapil sa salida ang ang agro-chemical companies nga naggikan pa sa imperyalistang nasud. Mahal ra ba. Agwanta noy, kay programa na sa DA. Kapait. Aw, hinoon dugay na man to. Pero karon padayon nga nagpas-an ang kabus nga mag-uuma sa "high cost of production" tungod sa "peste" nga gituyo pagpanghatag kaniadto.
Maayo ra sab tingali nga ang National Broadband Network (NBN) namatay o gipatay kay mura'g wa pa kasabot ang uban unsay gamit ana. Kinahanglan ba gyod o pwede na nga i-maximize kung unsay naa. Oy, dili halayo ang posibilidad nga mamalit unya ang gobyerno ug kompyuter aron ipang-apod apod sa baryo nga wa gani'y koryente (mura'g sa Lapu-Lapu City kuno). Walay imposible. Mao na bai Nep ug Mike, padayon mo sa pagtukaw pinaagi sa walay hunong nga pagsabwag sa impormasyon ngadto sa katawhan, bulahan walay magmahay sa kaulahian.
Ambot lang!
Monday, October 8, 2007
Ang kapalaran ni Ramil Paican
Dili lamang kamatuoran pwedeng taguan. Ang bakak pwedeng tan-ugan. Sa natad sa gugma, kasagarang maguba ang maayong relasyon tungod sa pagtago sa kamatuoran ug pagpanalipod sa bakak.
Ang kapalaran ni Ramil Paican ug mga kaubanan nagpamatuod lamang nga ang tugbang ang pagtago sa kamatuoran mao ang mapait nga kapalaran.
Daghan ang naukay sa dihang gibalita nga nagkasumpaki silang Ramil Paican (reporter), Samuel Trangia (driver), ug Joel Noel (cameraman) sa ABS-CBN Cebu ug S/Insp. Jose Lidawa tungod sa trapiko usa ka kaadlawon niana niadtong September 17, 2007. Ang panaglalis miinit pag-ayo ug duna gyoy nabun-og. Sa report ni Paican pagkaugma, iyang gidetalye og gipakita sa video footage nga si S/Insp. Jose Lidawa nanukmag. Daghan ang mikondenar sa nahitabo kay atol pa gyod to sa pagsaulog sa Press Freedom Week sa Sugbo.
Apan wala nahuman ang estorya. Mialma ang abogado ni S/Insp. Lidawa kay matod pa niya "bias" kaayo ang report nga gipagawas sa ABS-CBN kay wala man gipakita ang footage diin gisukmag sab ni Paican si Lidawa. Duna kuno'y pagtago sa kamatuoran. Kini nakapaaghat sa ABS-CBN nga magpahigayon ug "internal investigation" ug napamatud-an nga nakalapas si Paican ug mga kaubanan niini sa gilatid nga code of ethics sa maong kompaniya sa ilang pagtago sa pipila ka bahin sa video footage. Naukay pagsamot ang mga mga katawhan sa Sugbo labi na ang kaubanan sa buhat ni Paican. Si Paican naila nga matinud-anon, balanse sa iyang mga taho, ug may integridad nga giaampingan sulod na sa hataas na nga panahon.
Sa usa lang ka pamilok, gipapha si Paican human ang 14 ka tuig nga pag serbisyo sa ABS-CBN. Makatarunganon ba kini? Mao kini ang mga pangutana karon sa katawhan. Kung dili makatarunganon ang pagpalagpot kang Paican, makatarunganon ba sab ang iyang pagtago sa pila ka bahin sa video footage nga mao unta maghatag ug balanse nga taho?
Dako ang responsibilidad sa mga opisyal sa gobyerno ngato sa mga katawhan ug labaw na nga mas dako ang responsibilidad ug tulubagon ang mga magsisibya ngadto sa mga katawhan. Ang pagtago sa kamatuoran dako tinuod nga sayop ni Paican tungod kay sa unang gipagawas nga report, klaro man kaayo nga nahimong makaluluoy nga bida silang Paican samtang nahimong isog nga kontrabida si P/Ins. Lidawa. Patas lang unta kung gipakita sab ni Paican nga mibalos sila pagsuntok sa hubog ug isog nga police.
Ang kamatinud-anon ug integridad sa usa ka magsisibya importante kaayo nga dili mabulingan. Kung kini mamansahan na gani, ang mantsa na na ang makit sa mga tawo. Ug dili lang ang relasyon sa mga tigpaminaw ang apektado lakip na ang relasyon ngadto sa mga news sources.
Ang pagsalig maoy labing importante nga elemento nga naghugpong sa relasyon sa tawo. Kung maguba na ang pagsalig, mausab na sab ang kapalaran.
Mao bitaw nga si Bai Ramses, nag-amping gyod nga dili mabulingan ang pagsalig sa iyang pangging kaniya.
Ambot lang!
Ang kapalaran ni Ramil Paican ug mga kaubanan nagpamatuod lamang nga ang tugbang ang pagtago sa kamatuoran mao ang mapait nga kapalaran.
Daghan ang naukay sa dihang gibalita nga nagkasumpaki silang Ramil Paican (reporter), Samuel Trangia (driver), ug Joel Noel (cameraman) sa ABS-CBN Cebu ug S/Insp. Jose Lidawa tungod sa trapiko usa ka kaadlawon niana niadtong September 17, 2007. Ang panaglalis miinit pag-ayo ug duna gyoy nabun-og. Sa report ni Paican pagkaugma, iyang gidetalye og gipakita sa video footage nga si S/Insp. Jose Lidawa nanukmag. Daghan ang mikondenar sa nahitabo kay atol pa gyod to sa pagsaulog sa Press Freedom Week sa Sugbo.
Apan wala nahuman ang estorya. Mialma ang abogado ni S/Insp. Lidawa kay matod pa niya "bias" kaayo ang report nga gipagawas sa ABS-CBN kay wala man gipakita ang footage diin gisukmag sab ni Paican si Lidawa. Duna kuno'y pagtago sa kamatuoran. Kini nakapaaghat sa ABS-CBN nga magpahigayon ug "internal investigation" ug napamatud-an nga nakalapas si Paican ug mga kaubanan niini sa gilatid nga code of ethics sa maong kompaniya sa ilang pagtago sa pipila ka bahin sa video footage. Naukay pagsamot ang mga mga katawhan sa Sugbo labi na ang kaubanan sa buhat ni Paican. Si Paican naila nga matinud-anon, balanse sa iyang mga taho, ug may integridad nga giaampingan sulod na sa hataas na nga panahon.
Sa usa lang ka pamilok, gipapha si Paican human ang 14 ka tuig nga pag serbisyo sa ABS-CBN. Makatarunganon ba kini? Mao kini ang mga pangutana karon sa katawhan. Kung dili makatarunganon ang pagpalagpot kang Paican, makatarunganon ba sab ang iyang pagtago sa pila ka bahin sa video footage nga mao unta maghatag ug balanse nga taho?
Dako ang responsibilidad sa mga opisyal sa gobyerno ngato sa mga katawhan ug labaw na nga mas dako ang responsibilidad ug tulubagon ang mga magsisibya ngadto sa mga katawhan. Ang pagtago sa kamatuoran dako tinuod nga sayop ni Paican tungod kay sa unang gipagawas nga report, klaro man kaayo nga nahimong makaluluoy nga bida silang Paican samtang nahimong isog nga kontrabida si P/Ins. Lidawa. Patas lang unta kung gipakita sab ni Paican nga mibalos sila pagsuntok sa hubog ug isog nga police.
Ang kamatinud-anon ug integridad sa usa ka magsisibya importante kaayo nga dili mabulingan. Kung kini mamansahan na gani, ang mantsa na na ang makit sa mga tawo. Ug dili lang ang relasyon sa mga tigpaminaw ang apektado lakip na ang relasyon ngadto sa mga news sources.
Ang pagsalig maoy labing importante nga elemento nga naghugpong sa relasyon sa tawo. Kung maguba na ang pagsalig, mausab na sab ang kapalaran.
Mao bitaw nga si Bai Ramses, nag-amping gyod nga dili mabulingan ang pagsalig sa iyang pangging kaniya.
Ambot lang!
Subscribe to:
Posts (Atom)
